شرکت نیک اندیشان فردا

این وبلاگ به مسائل مربوط به حشرات و جوندگان و راههای شناسایی و کنترل آنها خواهد پرداخت

+ مالاریا

مالاریا یک بیماری انگلی و واگیر است که به ‏وسیله پشة آنوفل مادة آلوده به انگل مالاریا از انسان بیمار به انسان سالم منتقل می شود. مالاریا مهمترین بیماری انگلی است، زیرا سالانه 500-300 میلیون نفر مبتلا و 3-5/1 میلیون نفر مرگ‏ومیر دارد و همواره یکی از مسائل مهم بهداشتی تعداد زیادی از کشورها بویژه مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری دنیا است.

این بیماری به پالودیزم – تب نوبه – تب ولرز – تب رومی هم معروف می‏باشد.

بیشترین میزان شیوع مالاریا در قاره آفریقا و جنوب شرقی آسیا است. این بیماری در بیشتر مناطق ایران نیز شیوع داشته است و اکنون انتقال آن در بیشتر مناطق مالاریاخیزِ قبلی قطع شده است. در حال حاضر، این بیماری بیشتر در جنوبِ شرقی ایرانی در استانهای سیستان و بلوچستان، هرمزگان و قسمت گرمسیری کرمان انتقال می‏یابد.

الف) عامل بیماری:

یک انگل تک سلولی به نام پلاسمودیوم است که در داخل گلبولهای قرمز خون زندگی می‏کند و تکثیر می‏یابد. چهار نوع پلاسمودیوم (ویواکس، فالسیپاروم، مالاریه، اوال) در انسان بیماری‏زا هستند که ابتلاء به یک نوع از آنها (فالسیپاروم) با خطر مرگ و میر بالا همراه است.

ب) نحوة انتقال:

مالاریا به چهار روش انتقال می‏یابد:

1-      گزش توسط پشه‏های آنوفل مادة آلوده

شایع‏ترین و معمول‏ترین روش انتقال مالاریا از طریق گزش پشه‏های آنوفل ماده است. این پشه برای باروری تخم‏های خود ناگزیر به خونخواری شبانه است، ‌و ممکن است از یک فرد آلوده به مالاریا خونخواری کند. بدین ترتیب، پلاسمودیوم‏ها (عامل بیماری مالاریا) در معدة آنوفل ماده تغییر شکل و تکثیر یافته و بعد از یک یا دو هفته وارد غدد بزاقی پشه میشوند. سپس پشه با خونخواری مجدد از افراد سالم، انگل را به دیگران منتقل می‏کند. آنوفل ماده فقط در آبهای راکد، یا با حرکت بسیار کند تخم‏ریزی می‏کند، هر چند حجم آب خیلی کم باشد.

2-      انتقال خون

در بدن برخی افراد، عامل مالاریا تا 30 سال بدون علامت باقی می‏ماند و انتقال خون از این افراد ظاهراً سالم به افراد سالم باعث انتقال بیماری مالاریا می‏شود.

3-      سرنگ آلوده

انتقال مالاریا از طریق سرنگ‏های آلودة مشترک بویژه معتادین به مواد مخدر تزریقی امکانپذیر است.

4-      انتقال مادرزادی

در مادران باردار، ممکن است پلاسمودیوم‏ها از طریق بند ناف به جنین انتقال یابند. در نوزادان این مادران، معمولاً علایم بیماری از سه ماهگی به بعد بروز می‏کند.

ج) نشانه‏های بالینی:

از جمله مهمترین نشانه‏های مالاریا، لرز، تب و تعریق دوره‏ای و معمولاً 4 تا 6 ساعته است. دوره تب براساس نوع پلاسمودیوم ممکن است 48 ساعته (مالاریای سه یک) یا 72 ساعته (مالاریای چهار یک) باشد. سردرد، تهوع و تعریق هم معمولاً بروز می‏کند. در زنان باردار و خردسالان نشانه‏ها شدیدتر است. در مالاریای فالسیپاروم (مالاریای سه یک بدخیم)، کم‏خونی شدید، سیاهی رنگ ادرار و علایم عصبی – مغزی نیز وجود دارد که در نهایت ممکن است به مرگ بیمار منجر شود.

در افراد بومی مالاریاخیز معمولاً طحال بزرگ میشود.

 

د) تشخیص:

افرادیکه در مناطق مالاریاخیز زندگی می‏کنند، یا سابقه مسافرت و خوابیدن در این مناطق را دارند در صورتی که تب داشته باشند باید به پزشک مراجعه کنند. تشخیص قطعی بیماری مالاریا مبتنی بر دیدن انگل در آزمایش میکروسکپی گسترش خونی ضخیم و  نازک رنگ شده بیمار است.

هـ) درمان:

ü        درمان بیشتر بیماران به سادگی امکانپذیر است.

ü        درمان باید زیر نظر پزشک باشد.

ü        دورة درمان باید کامل باشد و بیماران بدحال و در حال اغماء (مالاریای مغزی) باید به منظور درمان ویژه، در بیمارستان بستری شوند.

و) کنترل و پیشگیری:

باتوجه به عدم ریشه‏کنی مالاریا و عدم امکان قطع انتقال بیماری در اکثر مناطق مالاریاخیز دنیا ،باید به منظور کاهش تعداد موارد بیماری و مرگ و میر ناشی از آن، مالاریا را کنترل کرد، بدین منظور عملیات زیر انجام می‏گیرد:

1-               بیماریابی با آزمایش خون افراد تب‏دار و مشکوک و درمان افرادی که در آزمایش خون آنان انگل مالاریا دیده شده است.

1-               جلوگیری از انتقال بیماری شامل:

·                  سمپاشی اماکن استراحت پشه بالغ، مانند مکانهای مسکونی انسان و حیوانات.

·                  پاشیدن نفت، گازوئیل و روغن به سطح آب یا سمپاشی مردابها و جاهایی که آب راکد وجود دارد و محل زندگی لارو پشه‏هاست.

·                  مبارزه بیولوژیک با استفاده از ماهیهایی لارو خوار مانند ماهی گامبوزیا

·                  محافظت افراد سالم در برابر نیش پشه‏های آنوفل.

·                  خوابیدن در داخل پشه‏بندهای دارای روزنه‏های ریز و آغشته به سم.

·                  نصب توری به در و پنجره.

·                  نصب تله‏های نوری، الکتریکی یا شیمیائی .

·                   استفاده از مواد دورکننده حشرات بویژه در مادران باردار و اطفال.

2-      بهسازی محیط از طریق خشکاندن باتلاقها و آبگیرها و جاری کردن آب آنها که محل اصلی تخم‏ریزی پشه‏هاست.

3-      آموزش بهداشت و جلب همکاری ساکنان مناطق مالاریاخیز در پذیرش و اجرای عملیات مبارزه با مالاریا.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نویسنده : شرکت خدماتی نیک اندیشان فردا ; ساعت ٥:۱٩ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/٤/۳۱
comment نظرات () لینک