شرکت نیک اندیشان فردا

این وبلاگ به مسائل مربوط به حشرات و جوندگان و راههای شناسایی و کنترل آنها خواهد پرداخت

تب خونریزی دهنده کریمه کنگوCCHF
ساعت ٥:۳٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: تب کریمه کنگو ، بیماری

تب خونریزی دهنده کریمه کنگو

 یک بیماری حاد ویروسیِ خونریزی دهنده قابل انتقال از حیوان به انسان می‏باشد که بصورت ناگهانی شروع شده و موجب مرگ حداکثر 50% از بیماران می‏گردد. بیماری در دامها علایم قابل توجهی ندارد و پس از گزش کنه آلوده، ویروس کمتر از یک هفته در بدن دام باقی می‏ماند.

مخزن اصلی ویروس در طبیعت کنه سخت از جنس هیالوما می‏باشد، ویروس در تمام مراحل تکامل کنه در بدن کنه باقی می‏ماند و از طریق تخم به نسلهای بعد منتقل می‏گردد.جوندگان نیز به عنوان مخزن ویروس شناخته شده‏اند.

این بیماری در بسیاری از کشورهای آفریقائی، اروپائی، آسیائی، بصورت بومی وجود دارد.

در ایران در طی سالهای اخیر بیماری در استانهای مختلف کشور مشاهده گردیده ولی بیشترین موارد از سیستان و بلوچستان، اصفهان و گلستان گزارش شده است.

الف) نحوه انتقال:

·         تماس با دامهای آلوده

·       تماس با خون و ترشحات لاشه دام آلوده در زمان ذبح.

·       گزش کنه یا دستکاری و له کردن آن.

·         تماس با خون، ترشحات و نمونه‏های بافتی بیمار آلوده.

ضمناً احتمال ابتلاء به بیماری در صورت مسافرت به یک منطقه روستایی حتی بدون سابقه تماس آشکار با حیوانات یا گزش کنه، وجد دارد.

ب) بیماریزایی: (بیماری چهار مرحله دارد)

1- دوره کمون: پس از گزش کنه 1 تا 3 روز، حداکثر 9 روز می‏باشد. پس از تماس با خون و ترشحات و بافت حیوان و انسان مبتلا 7-5 روز، حداکثر 2 هفته است.

2- مرحله قبل از خونریزی: بیمار بطور ناگهانی دچار تب، سردرد و درد عضلانی می‏گردد. ممکن است درد پشت چشم، دل درد، اسهال و استفراغ نیز ایجاد شود.

3- مرحله خونریزی: معمولاً پس از 4 روز بیمار دچار خونریزی زیرپوستی و مخاطی می‏شود.

علاوه بر این ممکن است استفراغ و مدفوع خونی نشان دهنده خونریزی گوارشی است و خلط خونی، خونریزی از لثه، خون در ادرار، خونریزی از گوش، ملتحمه و هپاتیت نیز ایجاد شود.

در موارد شدید بیماری، انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC) یا نارسائی یک یا چند عضو اتفاق می‏افتد.

4- دوره نقاهت: چنانچه بیمار فوت نکند معمولاً پس از 10 روز بتدریج با کمرنگ شدن ضایعات پوستی علایم بیماری برطرف شده و بیمار بهبود می‏یابد.

شکل مزمن یا عود بیماری وجود ندارد.

ج) تعاریف:

·                                                مورد مشکوک: شروع ناگهانی تب، سردرد، درد عضلانی و خونریزی به همراه یک یافته اپیدمیولوژیک در دو هفته قبل از شروع علایم (تماس با دام یا ذبح دام، تماس با خون و ترشحات لاشه دام، تماس با خون و ترشحات لاشه دام، گزش کنه یا دستکاری کنه، تماس با بیمار مشکوک به CCHF و مسافرت به یک منطقه روستایی).

·         مورد محتمل: مورد مشکوک دارای پلاکت کمتر از 150000 در میلی‏لیتر یا کاهش 50% کاهش تعداد پلاکت در طی 3 روز، که می‏تواند همراه لکوپنی یا لکوسیتوز باشد.

·                                                مورد قطعی: مورد محتملی که تست سرولوژیک (IgM یا IgG) اختصاصی مثبت داشته باشد.

امکان ایجاد اشکال خفیف و بدون علامت بیماری وجود دارد.

د) تشخیص:

تشخیص با جدا کردن ویروس بوسیله تزریق خون بیمار به نوزاد موش و یا کشت ویروس بر روی کشت سلول و یا با آزمایش واکنشهای زنجیره‏ای پلیمراز (PCR) صورت می‏گیرد. آزمایش سرمی الیزا، جلوگیری از هموآگلوتیناسیون، ثبوت عناصر مکمل، ایمنودیفیوژن و شمارش پلاکت‏ها نیز در تشخیص بیماری مورد استفاده قرار می‏گیرد. در مرحله حاد ممکن است IgM اختصاصی وجود داشته باشد. سرم دوره نقاهت اغلب دارای عیار کمی از پادتن‏های خنثی کننده است.

 

هـ) درمان:

اساس درمان مراقبت از بیمار، اصلاح آب و الکترولیت و در صورت لزوم جایگزینی خون و پلاکت می‏باشد.

داروی ضدویروسی مؤثر بر این بیماری، ریباورین است.

و) پیشگیری:

·         ذبح دامها در کشتارگاهها.

·         استفاده از وسایل ایمنی شامل: کلاه، عینک، ماسک، روپوش، پیش‏بند پلاستیکی، دستکش و چکمه در هنگام ذبح دام.

·         حفاظت فردی جهت جلوگیری از گزش کنه شامل:

-         استفاده از پیراهن آستین بلند، شلوار بلند، چکمه و دستکش در هنگام تماس با دام.

-         تعویض لباس، چکمه و دستکش پس از تماس با دام و شستشوی آنها.

·         عدم جداسازی کنه با دست بدون دستکش از بدن دام

·         استفاده از وسایل ایمنی در هنگام تماس با موارد مشکوک تب خونریزی دهنده کریمه کنگو بخصوص اگر بیمار دچار خونریزی شده باشد.

شامل:

کلاه، عینک، ماسک، گان، پیش‏بند پلاستیکی، دستکش و چکمه یا روکفشی.

همه افرادیکه به اتاق بیمار رفت و آمد دارند شامل:

پرستار، پزشک، خدمتکاران و ملاقات کنندگان باید از وسایل ایمنی استفاده نمایند.

 

 

 

 

 


 
سوسری ها و راههای کنترل آن
ساعت ٥:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: سوسک ، پیشگیری

 شرکت نیک اندیشان فردا تلفن تماس ۴۴٢۴٢٠٢۴٠-٠٢١

 مقدمه

سوسری ها نمونه ای از موفق ترین و قدیمی ترین زندگی حشره ای هستند که از زمان پنسیلوانین (مافوق دوره کربونیفر) روی کره زمین زندگی می کرده اند. آنها در کلیه اماکن انسانی از جمله منازل، رستورانها، هتلها، بیمارستانها، کشتیها و انبارهای مواد غذایی دیده می شوند. معمولا" این حشرات در نقاط گرم و مرطوب فعالیت بیشتری از خود نشان می دهند.سوسریها همه چیزخوار هستند و اکثرا"فعالیت شبانه ( Nocturnal ) داشته ولی در جاهایی که بهداشت کمتر رعایت می شود و جمعیت بیشتری از آنها زندگی می کنند، در روز نیز دیده می شوند.سوسریها دارای انواع مختلفی هستند که از بین آنها می توان سوسری آلمانی و سوسری آمریکایی را که دارای اهمیت بهداشتی بیشتری هستند نام برد.

اهمیت پزشکی

سوسریها به دلیل همه چیزخوار بودن و نیز تغذیه از مدفوع و غذای سالم انسانها، قدرت پراکنش انواع میکروبهای بیماریزا را دارند. این رفتار آنها را قادر به انتقال  مکانیکی عوامل بیماریزا از یک محل به محل دیگر می‌سازد. تحقیقات انجام شده در نقاط مختلف دنیا نشان می‌دهد که سوسری‌ها قادر به انتقال ویروس ها، باکتریها، پروتوزوئرها و برخی از قارچهای بیماریزا می باشند. بعلاوه سوسریها قادر به حمل تخم کرمهای انگل و نیز تشدید بیماریهای آلرژیک، خارش و التهاب پوست می باشند.

سوسریها از جمله آفات مهمی هستند که سبب پخش آلودگی و تضییع مواد غذایی می شوند. آنها معمولا" بخشهایی از غذای خورده شده خود را برمی گردانند و همچنین ترشحات تهوع انگیزی از راه دهان یا غدد روی بدنشان به بیرون تراوش می کند که سبب ایجاد بوی خاص سوسری می شود و برای مدتهای طولانی روی مواد غذایی یا محیط باقی می ماند.

انتشار جغرافیایی سوسریها

در میان سوسریها، سوسری آلمانی دارای وسیعترین پراکندگی در سطح دنیا است. سوسری آمریکایی بومی نواحی گرمسیری آفریقا است،  تقریبا" انتشار جهانی دارد و دامنه پراکندگی آن در نواحی گرمسیری، نیمه گرمسیری و معتدله گسترش یافته است.

سوسری آْلمانی (Blattella germanica L.)

توصیف عمومی: افراد بالغ سوسری آْلمانی 15-10 میلی متر طول دارند. افراد نر به رنگ قهوه ای مایل به زرد روشن و ماده ها کمی تیره ترند و دو نوار طولی سیاه بر روی سطح بدن آنها کشیده شده است. پوره ها به رنگ قهوه ای مایل به سیاه، تقریبا"بدون بال و یک نوار قهوه ای روشن در میانه پشت آنها کشیده شده است.

بیولوژی: این نوع سوسری، دارای سیکل زندگی کوتاه و قدرت تخمگذاری بالا است. جفتگیری 10-7 روز بعد از پوست اندازی نهایی صورت می گیرد. ماده ها کپسول تخم را 4-2 هفته در انتهای شکم حمل می کنند و 6-4 کپسول در طول زندگی تولید می کنند (200 روز) تخمها در طول 30-28 روز باز می شوند. نمف ها بین 125-40 روز رشد و نمو می کنند.

سوسری آمریکایی(periplaneta americana)

توصیف عمومی: افراد بالغ 50-35 میلی متر طول دارند، به رنگ قهوه ای مایل به قرمز تا قهوه ای تیره هستند و پیش گرده آنها قهوه ای و در حاشیه زردرنگ است. بالها در هر دو جنس نر و ماده کاملا" رشد یافته است.

بیولوژی: افراد بالغ به مدت یکسال یا بیشتر در شرایط محیط، و 2 سال یا بیشتر در شرایط آزمایشگاه ممکن است زنده بمانند. افراد بالغ 7 روز بعد از آخرین پوست اندازی جفتگیری می کنند و معمولا" در طی مدت 8 روز یک کپسول تخم تولید می کنند که به مدت 24 ساعت با خود حمل نموده و سپس در یک محل امن قرار می دهند. هر ماده حدود 20 کپسول تخم تولید می کند. در هر کپسول تخم حدود 16-14 عدد تخم وجود دارد و 12-6 هفته بعد از گذاشتن کپسول تخم پوره ها ظاهر می شوند و نمف ها 13-9 بار پوست اندازی می کنند.

راههای ورود سوسری ها

ممکن است از طریق کارتن ها و اشیاء آلوده و غیره به درون خانه راه یابند. وقتی به درون خانه راه یافتند معمولا" در درون آشپزخانه و حمام رشد و نمو می نمایند. در طول روز در پشت قاب عکس، تصاویر و ساعت، در درزهای اطراف کابینت ها، آبدار خانه، انبار، یخچال، ظرفشویی و غیره مخفی می شوند.

مبارزه با سوسری ها:

*                     کارتن ها، جعبه ها و غیره را قبل از ورود به خانه بازبینی کنید و سوسری ها را از بین ببرید.

*                     رعایت بهداشت از اصول اساسی مبارزه با سوسری می باشد.

*                     غذاها و مایعات ریخته شده را تمیز کنید.

*                     از ماندن باقیمانده غذا در ظروف اجتناب نمائید.

*                     غذاها را در ظروف سربسته نگهداری نمائید.


 
لیشمانیور
ساعت ٥:٢٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: سالک ، اهمیت پزشکی

لیشمانیوز ها

 

لیشمانیوزها از مهمترین بیماری های قابل انتقال به وسیله حشرات هستند و در اغلب نقاط جهان به صورت ضایعات پوستی (سالک)، احشایی (کالاآزار)و مخاطی پوستی مشاهده می شوند.عامل بیماریزا تک یاخته ای به نام لیشمانیا است.انتقال انگل لیشمانیا به انسان از طریق گزش پشه خاکی ها صورت می گیرد.در ایران این بیماریها به صورت ضایعات پوستی (خشک یا مرطوب) و احشایی بروز می کند.

 

لیشمانیوز پوستی (سالک) خشک یا شهری:

عامل لیشمانیوز پوستی شهری انگلLeishmania tropica  است که توسط پشه خاکیPhlebotomus sergenti  انتقال می یابد و مخزن آن انسان می باشد. دوره نهفتگی (کمون) بیماری طولانی (8-2 ماه) است زخم ها بیشتر روی صورت ظاهر می شود اما در مقایسه با نوع روستایی تعداد زخم ها کمتر است.

 

کنترل لیشمانیوز پوستی شهری:

کشف موارد حاد بیماری و درمان آن ها از اهمیت زیادی برخوردار است بهسازی محیط، سمپاشی ابقایی و پشه بند های آغشته به حشره کش و دورکننده ها باعث کاهش موارد بیماری می گردد.

 

لیشمانیوز پوستی (سالک) مرطوب یا روستایی

عامل لیشمانیوز پوستی روستایی انگل L. major است که توسط پشه خاکی Ph. papataiانتقال می یابد و مخزن آن جوندگان می باشند.دوره نهفتگی بیماری کوتاه  (چند هفته تا چند ماه) است و زخم ها بیشتر روی صورت پاها،دستها وصورت دیده می شود.

 

کنترل لیشمانیوز پوستی روستایی

از بین بردن جوندگان با فسفر دوزنگ تا شعاع 500متری اماکن انسانی، میزان بروز بیماری را کاهش می دهد.

درمان بیماران، احداث مناطق مسکونی دور از مزارع، بهسازی محیط، سمپاشی ابقایی و پشه بند های آغشته به حشره کش و دورکننده ها باعث کاهش موارد بیماری می گردد.

و مبارزه با ناقل توصیه می شود.

 

درمان لیشمانیوز پوستی

برای درمان بیماری از ترکیبات 5ظرفیبی آنتی موآن (گلوکانتیم)استفاده می شود. همچنین می توان از روش های فیزیکی مانند سرمادرمانی، پرتودرمانی، گرمادرمانی و در بعضی از موارد از داروی پارامومایسین کمک گرفت.

لیشمانیوز احشایی یا کالاآزار

کالاآزار عارضه ای است که بصورت تب های نامنظم و غالبا" طولانی، کم خونی و بزرگی طحال و کبد تظاهر می کند. عامل آنL. Infantom  است که توسط پشه خاکی های لاروسیوس انتقال می یابد و مخزن آن سگ سانان (سگ، شغال، روباه) می باشد. این بیماری در ایران غالبا" در کودکان زیر 10 سال بروز می کند.

 

کنترل لیشمانیوز احشایی

در مناطق آلوده از بین بردن سگ های آلوده و سایر مخازن توصیه می شود و آموزش بهداشت و درمان بیماران مهم است.در شرایط کشور ما سمپاشی به تنهایی موثر نیست و استفاده از پشه بندها، دورکننده ها و  بهسازی محیط همراه با مخازن بیماری، بیماریابی و درمان بموقع از اهمیت ویژه ای برخوردار است و عدم کشف بموقع بیماری موجب مرگ و میر می گردد.

 

درمان لیشمانیوز احشایی

درمان اختصاصی کالاآزار با ترکیبات 5 ظرفیبی آنتی موآن (گلوکانتیم) صورت می گیرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 
مالاریا
ساعت ٥:۱٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: آنوفل ، اهمیت پزشکی

مالاریا یک بیماری انگلی و واگیر است که به ‏وسیله پشة آنوفل مادة آلوده به انگل مالاریا از انسان بیمار به انسان سالم منتقل می شود. مالاریا مهمترین بیماری انگلی است، زیرا سالانه 500-300 میلیون نفر مبتلا و 3-5/1 میلیون نفر مرگ‏ومیر دارد و همواره یکی از مسائل مهم بهداشتی تعداد زیادی از کشورها بویژه مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری دنیا است.

این بیماری به پالودیزم – تب نوبه – تب ولرز – تب رومی هم معروف می‏باشد.

بیشترین میزان شیوع مالاریا در قاره آفریقا و جنوب شرقی آسیا است. این بیماری در بیشتر مناطق ایران نیز شیوع داشته است و اکنون انتقال آن در بیشتر مناطق مالاریاخیزِ قبلی قطع شده است. در حال حاضر، این بیماری بیشتر در جنوبِ شرقی ایرانی در استانهای سیستان و بلوچستان، هرمزگان و قسمت گرمسیری کرمان انتقال می‏یابد.

الف) عامل بیماری:

یک انگل تک سلولی به نام پلاسمودیوم است که در داخل گلبولهای قرمز خون زندگی می‏کند و تکثیر می‏یابد. چهار نوع پلاسمودیوم (ویواکس، فالسیپاروم، مالاریه، اوال) در انسان بیماری‏زا هستند که ابتلاء به یک نوع از آنها (فالسیپاروم) با خطر مرگ و میر بالا همراه است.

ب) نحوة انتقال:

مالاریا به چهار روش انتقال می‏یابد:

1-      گزش توسط پشه‏های آنوفل مادة آلوده

شایع‏ترین و معمول‏ترین روش انتقال مالاریا از طریق گزش پشه‏های آنوفل ماده است. این پشه برای باروری تخم‏های خود ناگزیر به خونخواری شبانه است، ‌و ممکن است از یک فرد آلوده به مالاریا خونخواری کند. بدین ترتیب، پلاسمودیوم‏ها (عامل بیماری مالاریا) در معدة آنوفل ماده تغییر شکل و تکثیر یافته و بعد از یک یا دو هفته وارد غدد بزاقی پشه میشوند. سپس پشه با خونخواری مجدد از افراد سالم، انگل را به دیگران منتقل می‏کند. آنوفل ماده فقط در آبهای راکد، یا با حرکت بسیار کند تخم‏ریزی می‏کند، هر چند حجم آب خیلی کم باشد.

2-      انتقال خون

در بدن برخی افراد، عامل مالاریا تا 30 سال بدون علامت باقی می‏ماند و انتقال خون از این افراد ظاهراً سالم به افراد سالم باعث انتقال بیماری مالاریا می‏شود.

3-      سرنگ آلوده

انتقال مالاریا از طریق سرنگ‏های آلودة مشترک بویژه معتادین به مواد مخدر تزریقی امکانپذیر است.

4-      انتقال مادرزادی

در مادران باردار، ممکن است پلاسمودیوم‏ها از طریق بند ناف به جنین انتقال یابند. در نوزادان این مادران، معمولاً علایم بیماری از سه ماهگی به بعد بروز می‏کند.

ج) نشانه‏های بالینی:

از جمله مهمترین نشانه‏های مالاریا، لرز، تب و تعریق دوره‏ای و معمولاً 4 تا 6 ساعته است. دوره تب براساس نوع پلاسمودیوم ممکن است 48 ساعته (مالاریای سه یک) یا 72 ساعته (مالاریای چهار یک) باشد. سردرد، تهوع و تعریق هم معمولاً بروز می‏کند. در زنان باردار و خردسالان نشانه‏ها شدیدتر است. در مالاریای فالسیپاروم (مالاریای سه یک بدخیم)، کم‏خونی شدید، سیاهی رنگ ادرار و علایم عصبی – مغزی نیز وجود دارد که در نهایت ممکن است به مرگ بیمار منجر شود.

در افراد بومی مالاریاخیز معمولاً طحال بزرگ میشود.

 

د) تشخیص:

افرادیکه در مناطق مالاریاخیز زندگی می‏کنند، یا سابقه مسافرت و خوابیدن در این مناطق را دارند در صورتی که تب داشته باشند باید به پزشک مراجعه کنند. تشخیص قطعی بیماری مالاریا مبتنی بر دیدن انگل در آزمایش میکروسکپی گسترش خونی ضخیم و  نازک رنگ شده بیمار است.

هـ) درمان:

ü        درمان بیشتر بیماران به سادگی امکانپذیر است.

ü        درمان باید زیر نظر پزشک باشد.

ü        دورة درمان باید کامل باشد و بیماران بدحال و در حال اغماء (مالاریای مغزی) باید به منظور درمان ویژه، در بیمارستان بستری شوند.

و) کنترل و پیشگیری:

باتوجه به عدم ریشه‏کنی مالاریا و عدم امکان قطع انتقال بیماری در اکثر مناطق مالاریاخیز دنیا ،باید به منظور کاهش تعداد موارد بیماری و مرگ و میر ناشی از آن، مالاریا را کنترل کرد، بدین منظور عملیات زیر انجام می‏گیرد:

1-               بیماریابی با آزمایش خون افراد تب‏دار و مشکوک و درمان افرادی که در آزمایش خون آنان انگل مالاریا دیده شده است.

1-               جلوگیری از انتقال بیماری شامل:

·                  سمپاشی اماکن استراحت پشه بالغ، مانند مکانهای مسکونی انسان و حیوانات.

·                  پاشیدن نفت، گازوئیل و روغن به سطح آب یا سمپاشی مردابها و جاهایی که آب راکد وجود دارد و محل زندگی لارو پشه‏هاست.

·                  مبارزه بیولوژیک با استفاده از ماهیهایی لارو خوار مانند ماهی گامبوزیا

·                  محافظت افراد سالم در برابر نیش پشه‏های آنوفل.

·                  خوابیدن در داخل پشه‏بندهای دارای روزنه‏های ریز و آغشته به سم.

·                  نصب توری به در و پنجره.

·                  نصب تله‏های نوری، الکتریکی یا شیمیائی .

·                   استفاده از مواد دورکننده حشرات بویژه در مادران باردار و اطفال.

2-      بهسازی محیط از طریق خشکاندن باتلاقها و آبگیرها و جاری کردن آب آنها که محل اصلی تخم‏ریزی پشه‏هاست.

3-      آموزش بهداشت و جلب همکاری ساکنان مناطق مالاریاخیز در پذیرش و اجرای عملیات مبارزه با مالاریا.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 
گال (جرب)
ساعت ٥:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: مایت ، اهمیت بهداشتی ، اهمیت پزشکی

بیماری گال  یا جرب یکی از مهمترین بیماریهایی است که توسط مایت ها(کنه ها) ایجاد می شود.مایتها موجوداتی میکروسکوپی بوده و جزو بندپایان به حساب می آیند.

این بیماری بیشتر در شرایط نامساعد بهداشتی و تراکم جمعیت رخ داده و در زمان جنگها: بلایای طبیعی: در اردوگاهها و زندانها شیوع بیشتری دارد.

بیماریزایی:

عامل بیماری گال

Sarcoptes scabiei))   پس از قرار گرفتن در سطح پوست شروع به سوراخ کردن و وارد شدن به زیر پوست میکند و روزانه 2-3میلیمتر در زیر پوست تونل مارپیچ حفر می کند. پس از چند روز این تونلها در ابتدا قرمز و سپس سیاه رنگ می شوند. مایتها درون تونلها تخم گذاری میکنند که همراه با خارش شدید است.  .

بندپا در روز بی حرکت است و شبها شروع به فعالیت

می کند.

بیماری اغلب در محل هایی از پوست که ظریف و چین خورده است مثل بین انگشتان؛مچها؛آرنج و پاهابوجود  می آید.

روش تشخیص:

اولین علایم ظاهر شده خارشهای شبانه است. به دنبال آن راشهای پوستی در اثر حساس شدن فرد به مایت بوجود می آید و گاهی اوقات محل خارش با عفونتهای ثانوی(باکتریال و قارچی) همراه است.

در تشخیص آزمایشگاهی با سوزنهای تشریح ظریف پوست را خراشیده و مایتها رابرداشته و زیر میکروسکوپ مشاهده میکنند.

راههای انتقال بیماری:

ـ بطور مستقیم با تماس پوستی

ـ استفاده از لباسهای زیریا حوله دیگران

ـاستفاذه از پتو و ملحفه فرد آلوده

ـ عدم شستشو و استحمام مرتب بدن

ـ استفاده از تیغ مشترک آلوده

روش های پیشگیری:

1.       عدم استفاده از وسایل شخصی دیگران مانند حوله و لباس زیر

2.       برطرف نمودن موهای زاید بدن

3.       استحمام مرتب بدن و تعویض به موقع لباسهای زیر

درمان:

استفاده از امولسیون بنزیل بنزوات که باید از گردن به پایین مالیده شود و 5-10 دقیقه بعد لباسها را پوشیده؛ یک بار درمان کافی است.

توجه1: کلیه افراد یک خانواده یا جامعه کوچک که در تماس نزدیک با هم هستند باید درمان شوند.

توجه2:عدم استفاده از لباس و ملحفه بیماران لااقل برای مدت 4 روز و یا تناوب استفاده از لباسها پس از شستشو و اطو کردن آنها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 
عقرب ها
ساعت ٥:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: عقرب ، گزش ، درمان

بند پایان هشت پایی هستند که نیش درد ناکی دارند ،زهر عقرب در یک زوج غده واقع در آخرین بند ضمیمه بدن قرار گرفته است ،درجه خطرناکی عقربها به اندازه ورنگ آنها بستگی ندارد و به عبارت دیگر اندازه و شکل ظاهری عقربها اهمیت پزشکی آنها را تعیین نمی کند.

عقربها صرفا ممکن است به منظور دفاع از خود انسان را مورد گزش قرار دهند و ذاتا جانوران مهاجمی نیستند. فعالیت عقربها عمدتا در شب و در فصول گرم سال می باشد.

 

هیچ یک از مناطق ایران از نظر پراکندگی عقرب طیف یکنواختی نداشته و تقریبا در تمام نواحی دیده میشوند.نامهای عامیانه عقربهای خطرناک و مهم ایران عبارتند ازعقرب گادیم، عقرب سیاه، عقرب جراره، عقرب پشمالو و غیره.

 

عقرب گزیدگی

عقرب گزیدگی یکی از معضلات بهداشتی درمانی در بسیاری ازنقاط دنیا از جمله نواحی گرمسیری ایران محسوب می شود به طوریکه پدیده عقرب گزیدگی در روستایی ها و حاشیه شهر نشینها ی خوزستان به عنوان چهارمین عامل مرگ و میر کودکان شناخته شده است. بروز و شدت آثار بالینی عقرب گزیدگی بستگی به جنس و گونه عقرب، فصل گزش، شرایط فیزیولوژیک جانور، دفعات گزش و میزان زهر تزریق شده و همچنین سن، وزن و وضعیت سلامتی فرد گزیده شده دارد.

               

معمولا گزش عقربهای محیط خشک و صحرایی و یا گرم به علت بالا بودن غلظت زهر خطرناکتر از نمونه های مشابه در نواحی سرد و مرطوب است.به همین دلیل موارد عقرب گزِیدگی در ایران مربوط به نواحی جنوب غربی و نواحی خشک و کویری کشور است

.

آثار بالینی ناشی از عقرب گزیدگی

    بسیاری از گونه های عقرب کم خطر هستند. و نیش آنها حتی ممکن است باعث بروز درد شدید یا حساسیت و سوزش گردد که معمولا بدون هیچ عوارضی تدریجا از بین می رود. در مورد زهر عقرب های خطرناک علائم زیر دیده می شود: تنفس سریع، عرق کردن زیاد، افزایش ترشحات بزاق، تهوع، استفراغ  و تشنج است . در حالیکه تلفات معمولا به علت صدمه قلبی یا فلج دستگاه تنفس پیش می آید.

 

تشخیص عقرب گزیدگی

توصیف دقیق بیمار یا همراهان وی که عامل گزش را مشاهده کرده اند بسیار مفید خواهد بود. متاسفانه روش ساده و دقیقی که پزشکان و مردم بتوانند توسط آن گزش عقربهای خطرناک را از کم خطر تشخیص دهند وجود ندارد. در این موارد صرفا" یافته های بالینی دارای ارزش قابل توجه خواهند بود.

 

کمک های اولیه

 در عقرب گزیدگی کمکهای اولیه اختصاصی وجود ندارد. در این موارد شکافتن و مکیدن محل گزش توصیه نمی شود زیرا ممکن است ضایعات موضعی را تشدید کند. بهترین کار این است که به بیمار آرامش دهند، محل گزش را ضد عفونی کنند و عضو را ثابت نگه دارند..

درمان

در مواردی که آثار بالینی جدی و خطرناک مشاهده  نمی گردد با تجویز آرام بخش و تسکین درد.عوارض مزهرومیت قابل درمان و کنترل می باشد.در مواردی که عقرب از نوع خطرناک می باشد تجویز سرم ضد زهر شش عقرب خطرناک ایران به صورت وریدی در سه ساعت اول بسیار موثر می باشد.

 

پیشگیری وتوصیه های احتیاطی

سوراخها و حفرات اطراف ساختمان مسدود گردد.

بهتر است ساختمان از محیط اطراف مرتفع تر باشد.

از فرو بردن دست زیر سنگها حفرات و سوراخهای فاقد دید کافی خودداری شود.

برای خوابیدن در محیط باز از تخت مناسب استفاده شود.قبل از پوشیدن لباس و یا کفش از عدم حضور جانور اطمینان حاصل شود.     

از پا برهنه راه رفتن در محیط باز به خصوص در شب خودداری شود.

در صورت سفر به مناطق آلوده حتما کیف کمکهای اولیه همراه باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 
عنکبوت های زهری
ساعت ٥:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: عنکبوت ، اهمیت پزشکی

 

عنکبوتها در همه جا و تمامی نقاطی که انسان در آنجا زندگی و یا کار می کند حضور دارند. ظاهر ترسناک و بد هیبت برخی از عنکبوتها باعث گردیده تا مردم عقاید نادرستی در مورد آنها پیدا کنند. در حالیکه به جز گونه های محدودی بقیه نه تنهابرای انسان بی آزار هستند بلکه در کنترل آفات کشاورزی و یا انتقال بیماری ها نقش مفیدی دارند.

 

بدن عنکبوتها دو قسمتی است و غدد نیش در قطعات دهانی آنها واقع شده است. غدد تارریس نیز در انتهای شکم آنها وجود دارد. عنکبوتها دارای چهار جفت پا هستند و جفت پنجم یک عضو حسی است.  بعضی از عنکبوتها از جمله عنکبوت بیوه سیاه سمی و خطرناک هستند که در ایران نیز این نوع عنکبوت وجود دارد. درخراسان به آن دلمک گویند. بدن این عنکبوت سیاه رنگ است و در بعضی گونه ها علامتهای رنگی خاصی در قسمت شکمی دیده می شود.

اهمیت بهداشتی و بیماریزایی عنکبوتها

 

عنکبوتها قادرند به یکی از سه روش زیر به انسان آسیب برسانند:

  1. از طریق نیش دردناک خود
  2. واکنشهای التهاب آور ناشی از فرو رفتن موها به پوست
  3. از طریق تزریق سم

گزش بیوه سیاه معمولا خیلی دردناک نیست و ممکن است احساس نشود ولی پس از آن لکه های قرمز تورم موضعی و آماس بوجود می آید. حدود پانزده دقیقه تا سه ساعت پس از تزریق سم علائم بالینی شامل درد شدید عضلات خصوصا در ناحیه شکم، عرق، تهوع، فشار در امتداد سینه، اشکال در تنفس و گاهی تکلم دیده می شود که پس از چند روز این علائم رفع می شود.

 

ممکن است مرگ به علت خفگی که در اثر فلج شدن دستگاه تنفس است بوجود آید.

 

روش تشخیص

چون گزش همه عنکبوتها خطرناک نیست لذا آوردن عنکبوتی که فرد را مورد گزش قرارداده به درمانگاه . از نظر تشخیص آن و کمک به درمان حائز اهمیت است.

 

اصول کلی پیشگیری از عنکبوت گزیدگی:

تمیز نگهداشتن محیط زندگی و ممانعت ازتجمع حشراتی که شکار مناسبی برای عنکبوتها محسوب می شوند.

اجتناب از قرار دادن عضوی از بدن در نقاط و حفراتی که دید کافی نداشته و احتمال حضور عنکبوت نیز وجود دارد.

استفاده از پوشش مناسب ( دستکش، چکمه و ...) به هنگام باغبانی و انجام کارهای مشابه

کنترل لباسها و کفشها قبل از پوشیدن و همچنین کنترل رختخواب قبل از ورود به آن

 

کمکهای اولیه

استفاده از باندهای تحت فشار و روشهای مشابه که جهت تاخیر جذب زهر به کار می روند بی فایده است . همچنین اقدامات نادرستی نظیر شکافتن مکیدن و سوزاندن نیز مخاطره آمیز است و انجام آن توصیه نمی شود.قرار دادن کیسه یخ در موضع گزش در مراحل اولیه احتمالا درد را تخفیف می دهد. بی حرکت کردن عضو گزیده شده و ارجاع بیمار به یک مرکز درمانی بهترین اقدام است.

درمان

در کشور ما سرم اختصاصی عنکبوت وجود ندارد لذا بهترین راه علائم درمانی است که شامل کنترل درد برگرداندن وضعیت عضلات به حالت طبیعی و درمان داروئی است. کارهای درمانی عبارتند از:

  • شستشوی محل گزش
  • استفاده از پیش گیرنده های کزاز
  • استفاده از آرام بخش جهت تسکین درد
  • استفاده از آنتی بیوتیکها در مورد عفونتهای ثانویه

توجه

لازم به ذکر است رطیلها که دارای بدنی پرمو و درشت و شکمی کشیده و سیلندر مانند هستند فاقد غده سمی و دستگاه تزریق زهر می باشند. این جانوران در جلوی سر به جای نیش دارای آرواره های قوی هستند که برای شکار استفاده می شود و حتی توسط آن قادرند انسان را نیز مورد حمله و آسیب قرار دهند.

 

 

 

 


 
پیشگیری، تشخیص و درمان زنبور گزیدگی
ساعت ٤:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: زنبور گزیدگی ، اهمیت بهداشتی ، اهمیت پزشکی

 

مقدمه :

حشرات پر جمعیت ترین رده در سلسله جانوری هستند و با بیش از یک میلیون گونه حدود دو سوم کلیه گونه های جانوری شناخته شده را تشکیل می دهند .در این میان راسته بال غشائیان با حدود 250000 گونه و به لحاظ حضور فراگیرشان در محیط زندگی انسانها مهمترین گروه جانوران زهراگین و قابل توجه از نظر پزشکی هستند . در حال حضر در ایالات متحده و اروپا زنبور گزیدگی مهمترین علت مرگ ناشی از گزش جانوران زهراگین محسوب می شوند.

زهر زنبورها:

اصولا زنبورها با اهداف دفاعی و به منظور دفع مها جمان از زهر خود استفاده می کنند .اگر چه زنبورهای وحشی زهر خود را برای فلج ساختن شکار بکار می برند. زهر زنبورها معمولا برای حیوانات بزرگ صرفا دردناک است اما برای بسیاری از بندپایان کشنده می باشد .معمولا در گزش اول حدود نیم تا دو میکرو لیتر زهر تزریق می شود .  سه گروه عمده از ترکیبات شیمیایی تشکیل دهنده زهر زنبورها می باشد که شامل اجزاء با وزن ملکولی کم  پپتیدها و اجزاء با وزن مولکولی بالا ( آنزیم ها) هستند .تزریق زهر در نواحی پر عروق و یا ورود مستقیم آن به ورید موجب انتشار سریعتر اجزاء سمی و احتمالا شروع زود رس آثار سیستمیک می شود.همچنین گزش های متعدد و همزمان واکنشهای شدیدتری را به دنبال خواهد داشت.

زهر زنبورهای زرد نسبت به سایر زنبورها از توانایی حساسیت زایی بسیار بیشتری برخوردار است ولذا میزان بروز واکنشهای آنافیلا کتیک به دنبال گزش این نوع زنبورها نیز بِشتر می باشد.

علائم و نشانه های بالینی زنبور گزیدگی:

واکنش معمول به زنبور گزیدگی بر اثر وجود مواد سمی در زهر ایجاد میشود. به طور معمول در محل گزش تورم دردناک و قرمزرنگی به قطر 10 سانتیمتر ایجاد می شود که ممکن است تا چند روز ادامه یابد(در مورد مورچه های آتشین این آثار شدیدتر وتوام با زخمهای وزیکولار و به دنبال آن نکروز موضعی میباشد).پس از گزش زنبور ها ممکن است طیف وسیعی از آثار بالینی ظاهر شود. به طور معمول و صرفا با توجه به سابقه پزشکی نمی توان مشخص نمود که آیا این واکنشهای غیر طبیعی ناشی از آثار سمی زهر هستند و یا پاسخهای حساسیتی می باشند.

تشخیص:

شناسایی حساسیت به زهر زنبورها به روشهای مختلف قابل انجام است . در روش تست پوستی با تزریق داخل جلدی اجزاء آلرژن زهرزنبور که قبلا جدا سازی و خالص شدهاند احتمال بروز واکنشهای حساسیتی را مورد بررسی قرار می دهند در این روش به طور همزمان شاهد منفی (نرمال سالین)و شاهد مثبت (هیستامین ) نیز به کار برده می شود.به این ترتیب مشخص شده است که حساسیت بدون علامت بدون علامت به زهر زنبور در بین افراد شایع است اما اهمیت و نقش آن در پیشگویی حساس بودن شخص به زنبور گزیدگی نا معلوم می باشد. با جستجوی آنتی بادیهای IgE اختصاصی نیز می توان حساس شدن فرد به گزش های قبلی را مشخص نمود . این جستجو بایستی حداقل چند هفته پس از گزش انجام تا در صورت حساس بودن فرصت کافی جهت تولید IgE وجود داشته باشد .

پیشگیری :

1. خوددای از حرکات سریع به هنگام حضور زنبورها .

2. پرهیز از نزدیک شدن به گلهای رنگا رنگ و میو های پو سیده .

3. به هنگام فعالیت در محیط زندگی زنبورها عطرهای قوی و خو شبو اسپری های مو و کرمهای ضد آفتاب استعمال نگردد.

4. پرهیز از پو شیدن لبا سهای گشاد با رنگهای سفید سبز و قهوه ای روشن .

5. تعریق ودی اکسید کربن جاذب زنبورها است لذا هنگام انجام فعالیت های ورزشی باید دقت  لازم بعمل آید.

6. دوری از محل تغذیه حیوانات

7. در صورت تهاجم زنبورها باید نا حیه سر و گر دن

و دست ها را پوشانده و از محل دور شد .

افراد حساس به نیش زنبورها باید اقدامات احتیاطی را مراعات نمایند مواد دافع و دور کننده پشه ها در پیشگیری  از زنبور گزیدگی مو ثر نیستند .

 

درمان :

در اغلب موارد پس از گزش زنبور (بخصوص زنبور عسل )دستگاه تزر یق به همراه کیسه زهر در محل گزش باقی می ماند و پمپاژ زهر را هممچنان ادامه می دهد .

بنا براین جدا سازی سریع کیسه زهر از محل تز ریق بسیار مهم خواهد بود .البته این کار با نها یت دقت انجام شود تا روی کیسه زهر فشار وارد نشود .

بهتر است محل گزش با آب و صابون شستشو شود .

گاهی بی حس کنندهای مو ضعی برای تخفیف درد مفید می باشندو آنتی هیستامین نیز برای کهیر و تورم نیز موثر است.

زهر زنبور عسل دارای PH قلیایی می باشد لذا شستشوی محل با سرکه یا آبلیمومی تواند تا حدودی در خنثی سازی زهر و تخفیف درد موثر باشد.در مورد سایر زنبورها که زهر آنها دارای PH اسیدی است استفاده از مواد قلیایی مانند بیکر بنات سدیم (جو ش شیرین ) و یا حتی خاکستر سیگار توصیه می شود .

 

 

 

 

 


 
جوندگان و راههای کنترل آن
ساعت ٤:٤٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: جوندگان ، مبارزه فیزیکی ، مبارزه شیمیایی ، اهمیت بهداشتی

مقدمه  :

   یکی از معضلات بهداشتی و اقتصادی در جوامع شهری امروز، موشها هستند که عوامل مختلفی در رشد و تکثیر آنها دخالت دارند که به شرح ذیل اعلام می گردد :

-          عدم رعایت موازین بهداشتی

-          دفع نامناسب فاضلابهای خانگی و صنعتی

-          دفع نامناسب زباله

-          وجود اماکن مخروبه ، متروکه ، رها شده و انبارها و ...

-          جابجائی کالا به صورت مستقیم از طریق بنادر و فرودگاه ها بدون رعایت قرنطینه کالا و ...

که باعث شده امروزه این موجود موذی و در عین حال باهوش در سطح شهر به عنوان معضلی خطرناک به وفور یافت گردد.

موشها جانوران شناخته شده ای هستند که در تمام نقاط دنیا یافت می شوند آنها به علت زیانهایی که در محیط های شهری و روستایی به انسان وارد می سازند باعث خراب شدن و از بین رفتن محصولات کشاورزی در باغات و انبارها و کارخانجات تولیدی مواغذایی و ...  و خانه ها شده و به علت انتقال عوامل بیماری زا می توانند بهداشت و سلامت عمومی را به مخاطره اندازند.

      هدف ما بالابردن سطح آگاهی شما همکاران و یاری خواستن از شما در راه مبارزه با این جانور موذی  ( موش )  می باشد ، بدیهی است بدون همکاری و همیاری شما همکاران گرامی این امر با موفقیت روبرو نخواهد شد.

آیا می دانید ...  ؟

موشها در یکسال  5  الی   7  مرتبه تولید مثل می کنند و هر بار بین  6  تا  15  بچه می زایند . موشها می توانند در سه ماهگی زاد و ولد کنند.

یک جفت موش بزرگ سالیانه حدود  20  کیلوگرم مواد غذائی مصرف می کنند و با زادو ولد یک جفت موش در چند سال بیش از 30  تن مواد غذایی از بین می رود . موشها علاوه بر جویدن و از بین بردن مواد غذایی ، از طریق به جای گذاری فضولات به میزان زیادی مرغوبیت آنها را کاهش داده و آنها را غیرقابل مصرف می کنند.

 

معضلات موش  :

معضلات و خسارات وارده از سوی موش بسیار زیاد می باشد که عمده آنها به شرح ذیل می باشد :

1) معضلات بهداشتی    2 ) معضلات اقتصادی

موشها علاوه بر تخریب و ایجاد خسارات مالی می توانند با انتقال عوامل بیماری زاد مثل میکروبها ، انگلها و ویروسها از طریق گاز گرفتن ، فضله و ادرار و یا بزاق دهان موجب بیماریهای مختلف شوند.

بنا به منع قانونی موجود مبنی بر عدم مجوز ورود پرسنل اجرایی مبارزه با موش شهرداری به اماکن خصوصی انتظار می رود که شما همکاران گرامی ضمن رعایت موازین بهداشتی و دفع مناسب فاضلاب و زباله نسبت به مبارزه فراگیر ، شرکت عمران و خدمات  را در راه رسیدن به نتیجه مطلوب یاری نمایید.

 

راههای مبارزه با موش

مبارزه با موش در سطح محدوده شهری به سه قسم تقسیم می شود

مبارزه شیمیائی

در این روش ابتدا می بایست محیط عاری از مواد غدایی اعم از زباله  و ...  باشد ( پاکسازی محیط )  سپس با استفاده از سموم مجاز نسبت به طعمه گذاری در منافذ ورود و خروج موش اقدام گردد.

1)     مبارزه مکانیکی 

در این روش می بایست کلیه اعمالی که موش ها را از رسیدن به آب ، غذا و پناهگاه در ساختمانها ، اماکن ، معابر و ...  باز می دارند استفاده نمود که از این میان می توان به شاخصهای زیر اشاره کرد :

-          استفاده از انواع تله ( تله های کشنده و زنده گیر )

-          ممانعت از ورود موش در محموله ها و اجناس به هنگام بارگیری و تخلیه .

 

2)     مبارزه فیزیکی

در این روش تکیه بر بهسازی محیط و مسدود نمودن منافذ ورود و خروج موش می باشد که بهترین راه برای جلوگیری از ورود موش انجام عملیات زیر می باشد :

-          بستن شکافها و سوراخها در فونداسیون

-          پوشش لوله های آب و گاز و ...  به وسیله وروقه های فلزی به دلیل بروز خطر جویدن .

-          درب ها و پنجره ها بایستی بطور مناسب محکم باشند و سوراخها و شکافها کاملاً  بسته شوند.

-          نصب درپوش فلزی در ورودیهای راه آب منازل و ... 

-          پوشاندن همه کفشویهای طبقات با توری

-          تعمیر سقف و مسدود کردن همه روزنه ها و مفتوحات در بام .

-          مسدود نمودن زیر دربهای منازل ، گازاژها و ...  به وسیله ورقه های فلزی محکم و مصالح مقاوم .


 
سوسک‌های تاول‌زا
ساعت ٤:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: دراکولا ، سوسک ، تاول زا ، درماتیت

 

 

در میان حشرات راسته‌ای به نام قاب‌بالان با نام عمومی سوسک‌ها وجود دارد که در صورت تماس با پوست انسان ـ به ویژ ه اگر روی پوست له شوند ـ باعث ایجاد تحریک شدید و تاول‌ها و زخم‌های پوستی می‌شوند. یکی از جنس‌های مهم این راسته paederus است که به نام‌های محلی دراکولا، بند، شب‌سوت، شب‌سوز، چی‌سوان، تله ‌مورچونه، تله‌گز، زرخ ‌پوتار،و خوانده می‌شود.

این حشرات در فصل‌های بهار تا پاییز در مزارع برنج، ذرت، پنبه، و کنار جویبارها و دریاچه‌های آب شیرین فعالیت دارند و بر اثر له شدن آنها بر روی پوست بدن ایجاد التهاب پوستی همراه با خارش می‌کنند و متعاقب آن تاول‌هایی ظاهر و سپس زخم‌های جلدی ایجاد می‌گردد. این زخم‌ها بیشتر بر روی پا ؛ بازو ؛گردن و نقاط باز بدن ایجاد می‌شود.

مشخصات عمومی

حشره‌ای است دورنگ، با بدنی باریک و کشیده به طول 7 میلی‌مترکه دارای سری گرد به رنگ سیاه و بال‌پوش‌های کوتاهی به رنگ‌های گوناگون می باشد.

بیماری‌زایی

آسیب‌های ناشی از این حشرات به هنگام له شدن و تماس خونشان با پوست به وجود می‌آید و به سبب ظاهر خطی این التهاب ها  به آن درماتیت خطی گفته می‌شود.

عوارض این بیماری عبارتند از:

قرمزی همراه با خارش که 24 ساعت پس از تماس آغاز می‌شود و بعد از 48 ساعت تاول‌های وزیکولی ظاهر می‌شوند و به تریج گسترش می‌یابندو طی 48 ساعت به حداکثر می‌رسند. پس از آن مرحله‌ی پوسته پوسته شدن و ریختن پوست فرا می‌رسد و لکه رنگی به مدت یک ماه یا بیشتر باقی می‌ماند.

اگر عوارض شدیدتر باشد (مثلا ناشی از له شدن چند حشره روی پوست) علائمی چون تب، دردهای عصبی، درد مفاصل، و استفراغ هم دیده می‌شود. حتی ممکن است ناراحتی چند ماه طول بکشد و عفونت‌های ثانویه، التهاب صندوق صماخ گوش میانی، و عوارض چشمی به آن اضافه شود.

 

تشخیص

1ـ نمای آسیب‌شناسی و هیستولوژی (بافت‌شناسی).

2ـ نمای اپیدمیولوژیک بیماری.

3ـ مشاهده‌ی موارد مشابه در منطقه‌ی معین.

4ـ بروز در فصول معین.

5ـ یافتن و شناسایی حشره‌ی مربوط.

تشخیص افتراقی‌های این بیماری عبارت است از: تب‌خال، زونا، درماتیت‌های مختلف پوستی مثل آلرژی، و  درماتیت‌های ویروسی.

کنترل

این بیماری به وسیله‌ی مجهز کردن در و پنجره به توری و استفاده از حشره‌کش‌های مناسب قابل کنترل است.

پیشگیری

شناخت حشره و آگاهی از نقش بیماری‌زایی‌آن و دوری کردن از آن می‌تواند به مقدار زیادی در کاهش میزان ابتلا مؤثر باشد. کسانی که در تماس با این حشرات هستند باید دقت کنند تا زمانی که حشره بر روی پوستشان قرار دارد، از هر اقدامی که منجر به له شدن آن بر روی پوست می‌شود، جدا خودداری کنند و اگر دستشان به همولنف (مایع عمومی بدن حشره) آلوده شد، باید بلافاصله دستشان را با آب و صابون بشویند واز تماس دست آلوده با چشم شدیدا خود داری کنند.

در فصول بهار و تابستان کشاورزان و سایر افرادی که به هر دلیل در محیط‌های طبیعی زیست این حشره (باغ‌ها، مزارع، چراگاه‌ها، و )بسر می برند لازم است حفاظت شخصی را مراعات کنند و از تمای مستقیم با حشره بپرهیزند.

در مناطق که شیوع بیماری بالاست، چنانچه لباس‌ها را پس از شست‌و‌شو در حیاط منزل آویزان می‌کنند، لازم است لباس‌ها هنگام جمع‌آوری استفاده  به دقت بررسی شوند.

برای جلوگیری از گسترش بیشتر ضایعات به هیچ وجه محل آسیب را نخارانند.

درمان

مصرف خشک آنتی‌بیوتیک‌ها همراه با مخلوطی از پودر تالک و اکسیددوزنگ درمان مناسبی است

برای رفع خارش می‌توان از آنتی‌هیستامین استفاده کرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 
میازMiyasis
ساعت ٤:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: میاز ، مگس

مقدمه:

میاز عارضه ای ناشی از حضور لارو مگس در بافتهای زنده بدن است که این ورود و حضور لاورها ممکن است از طریق زخم و جراحات پوستی و یا از طریق حفرات طبیعی بدن مثل دهان و گوش و چشم  مجاری تناسلی _ ادراری صورت بگیرد. این پدیده با دخالت مستقیم لارو حشره در بدن اتفاق می افتد.

بیماریزایی:

شناخته شده ترین عوامل میازیس Chrysomia Bezziana از خانواده Calliphoridae و همچنین Sarcophaga Haemorrhoidalis و Wohlphartia Magnipica از خانواده Sarcophagidae هستند.

این مگسها که معمولاً در گوشت یا لاشه حیوانات رشد می نمایند. با آلوده ساختن زخمهای چرکین تولید میاز جلدی در انسان می نماید و حتی ممکن است به راحتی داخل بافت زنده جلدی می شود و وقتی که لاروها در بافتهای عمیق جای گرفته و یا به غشاء مخاطی و یا سینوسهای پیشانی نفوذ کرده اند خارج کردن آنها مشکلتر است و ممکن است در این حالت صدمات عمده و جبران ناپذیری وارد گردد و یا حتی به عنوان ناقلین مکانیکی بیماریها عمل نمایند.

 

تشخیص افتراقی:

لاروها تولید تورم های جوش مانندی در سطوح مختلف بدن می نمایند که ممکن است قرمز و دردناک باشد و حتی کاملاً سخت شده و ترشحات سروز از آن خارج گردد

چگونگی ابتلا:

  1. بی توجهی و اهمال در عدم رعایت اصول بهداشتی و عدم مراقبت از ضایعات و زخمهای جلدی
  2. عدم توجه افراد و صرف مواد غذایی آلوده به لارو مگس

 

 

 

روشهای پیشگیری:

  1. پوشاندن و ضد عفونی کردن زخمهای سطحی به صورتیکه در معرض مگسها قرار نگیرد.
  2. درمان سریع بافتها و اندامهایی مثل گوش و چشم بخصوص در صورت داشتن ترشحات چرکی.
  3. ایجاد پوشش مناسب دریچه ها برای جلوگیری از میاز دستگاه تناسلی _ ادراری و معقد.
  4. دامداران و چوپانان باید در مناطق آلوده از کلاه و محافظ سر و صورت استفاده کنند.

روشهای درمانی:

  1. پوشاندن محل آلودگی به وسیله لایه هایی از روغن های نفتی مثل پارافین.
  2. خارج نمودن لاروها از موضع های چرکین.
  3. در میاز گلو و حلق پانسمان محل بوسیله پنبه آغشته به روغنهای مایع.
  4. در مورد میاز دامها محفوظ نگه داشتن محل زخم صدمات.
  5. آغشته کردن اطراف زخم و پشم های بدن دام با حشره کش های ابتدایی متداول

 

 


 
مورچه های نیش زن
ساعت ۱:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۳۱  کلمات کلیدی: مورچه نیش زن ، اهمیت پزشکی ، اهمیت بهداشتی

 

اهمیت عمو می و پزشکی

تعدادی از مور چه های آتشین بومی ایالات متحده هستند مورچه های آتشین از طریق نیش خود زهر نکروزه را که حاوی ترکیبات آلکالوئیدی است و برای فلج کردن طعمه به کار می رود تزریق می کنند.

افراد کارگر مورچه های آتشین از طریق آرواره ها یشان به پوست می چسبند و انتهای شکم خود را برای فرو کردن نیششان پایین می آورند لذا این حشرات هم نیش می زنند و هم گاز میگیرند اما نیش آنها باعث ایجاد حساسیت و سو ختگی نمی شود بلکه در طی 24 ساعت یک جوش چرکی به وجود می آید که ممکن است به مدت یک هفته یا بیشتر با قی بماند . در برخی از افراد با وجود اینکه حدود 10000 بار توسط این مورچه ها نیش زده شده اند اما هیچ واکنش ایمنولوژیکی یا مسمومیت مشاهده نشده است .

 

تو صیف عمو می

افراد کارگر مو رچه های آتشین 6-4 میلی متر طول دارند و به رنگ قرمز قهوه ای یا قهوه ای سیاه می باشند و در اماکن خارجی مور چه های آتشین را می توان از طریق تپه های موجود بر روی لا نه شان که در قسمت شرقی بلند تر است و بین 90-8 سانتی متر ارتفاع دارد و توسط رو یش گیاهی احاطه شده شناسایی کرد.

 

انتشار جغرا فیایی

این مورچه ها ممکن است ازانبار گلخانه یا خاک موجود در شن های مورد استفاده برای کف سازی کف سازی کشتی وجود داشته باشند . این مورچه  ها به دو صورت گزارش شده اند.

یکی انتشار غیرعمدی توسط مردم و همچنین انتشار از طریق سیل یا پرواز پرندگان مهاجر .

حداقل 1012 کیلو متر مربع از زمینهای ایالات متحده به این مورچه ها آلوده است .

 

بیولوژی و رفتار

تپه مخصوص لانه در طی یک دوره 5 ماهه بعد از تاسیس کلنی شکل می گیرد پس از یک سال تعداد افراد موجود در لانه ممکن است به 10000 یا بیشتر برسد پس از یک سال حدود 30000 کارگر و پس از 5/2-2 سال حدود 60000 کارگر خواهد داشت . طول بدن کارگر ها 5-3 میلی متر بوده و     180-90 روز عمر می کنند ملکه ها بزرگترند 5-2 سال زندگی می کنند و      می توانند 1500 تخم در روز بگذارند . یک کلنی بالغ می تواند در طول سال 4500 ملکه جدید تولید کند. مورچه های آتشین همه چیز خوارند.

 

درمان نیش ها

نیش مورچه های آتشین مشابه نیش زنبورهای وحشی یا عسل معالجه می شود .

که باعث جوشهای چرکی مشخصی می شود که برای جلو گیر ی از کنده شدن پوست این قسمت ها پانسمان آنهاضروری است کیسه آب یخ  پماد های آنتی بیو تیک یا کرم های هیدروکورتیزون اغلب برای واکنشهای موضعی تجویز می شوند اپی نفرین  آنتی هیستامین  وسایر اقدامات پیشگیرنده برای واکنش های وخیم تر و عمومی به کار می روند.

 

 


 
مسکن (خوابگاههای دانشجویی)
ساعت ۱:٥٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٩  کلمات کلیدی:

مفهوم تازه مسکن نه تنها ساختمان فیزیکی به عنوان سر پناه است بلکه پیرامون نزدیک و خدمات و تسهیلات جامعه را نیز در بر می گیرد.سازمان جهانی بهداشت محل اقامت را ساختمان فیزیکی که انسان به عنوان محیط زیست بکار گرفته و شامل همه خدمات ضروری شامل تسهیلات ، تجهیزات و اسباب های مورد نیاز یا مطلوب برای سلامت بدنی ، روانی و اجتماعی خانواده و فرد را دارا می باشد اطلاق می کند. خلاصه اینکه محل اقامت بهداشتی جایی است که افراد در آن رشد و تکامل یافته و از نظر جسمی ، روانی و اجتماعی برومند شود.

واژه اقامتگاه انسان عبارتند از جایی است که گروهی از افراد در آن اقامت کرده و اهداف اصلی خود را پیگیری می کنند . گاهی حجم اقامتگاه از چند نفر تا چندین میلیون نفر متغییر است.

معیارهای مسکن بهداشتی :

1.       مسکن بهداشتی حفاظت جسمی و سرپناه انسان را تامین می کند

2.       جای شایسته برای اعمال آشپزی ، غذاخوری ، شستشو و دفع را تامین می کند.

3.       طوری طرح ریزی ، ساختمان ، نگهداری و به کار گرفته می شود که از انتشار بیماریهای واگیر جلوگیری کند.

4.       حفاظت در برابر خطرهای مواجهه با سر و صدا و آلودگی را تامین می کند.

5.       بدون اشکلات ساختمانی نامطمئن برای بدن و بدون مواد سمی و خطرناک است.

6.       رشد و ارتقائ روابط اجتماعی را افزایش داده و بازتاب اصول بوم شناختی بوده و به این طریق بهداشت روان را ارتقاع می دهد.

استانداردهای مسکن :

استاندارد مسکن در کشورهای مختلف و مناطق مختلف با توجه به وضع اقلیم ، رسوم اجتماعی و آداب و سنن آنها تفاوت اساسی داشته که در دسترس بودن مصالح ساختمانی ، قدرت تولید وتوان اقتصادی نیز در گوناگونی آن موثر است.

استانداردهای زیر نمونه ای از اصول قانون کشوری مسکن در یکی از کشورهای جهان است:

محل  :محل احداث خانه باید از پیرامون آن بالاتر باشد بطوریکه هنگام باران و سیل به داخل آن وارد نشود.و دسترسی مستقل به خیابان و یا فضای عبور داشته باشدو از جای تخم ریزی پشه ها و مگس واز مزاحمت هایی مانند گرد و غبار، دود ، بو ، سر و صدای شدید و آمد و شد به دور باشد.محل ساختمان باید پیرامونی دلپسند داشته و خاک آن خشک و از نظر پی کنی و ساختمانی مطمئن و خوب زه کشی شده باشد. خاک ریزی دستی حداقل به مدت 20 تا 25 سال برای ساختمان سازی بسیار نامناسب است آب در زیر خاک باید در عمق 10 پا و بیش تر باشد.

عقب نشینی :برای آنکه تهویه و نور ساختمان خوب باشد باید پیرامون ساختمان فضایی باز وجود داشته باشد. این کار را عقب نشینی ساختمان می نامند.در مناطق روستایی ساختمان باید یک سوم زمین و در مناطق شهری که زمین گران بوده زیر بنا می تواند تا دو سوم سطح کل زمین باشد. عقب نشینی ساختمان بایستی طوری باشد که هیچ مانعی را در برابر نور و تهویه به وجود نیاورد.

کف ها:کف ساختمان باید محکم و دارای معیارهای زیر باشد:

در مقابل آب نفوذ ناپذیر بوده بطوریکه بتوان به آسانی آن را شست و خشک و تمیز کرد باید کف ها صاف و بدون ترک و شکاف باشند تا از تخم ریزی حشرات  و جاگیری گرد و خاک در آن جلوگیری شود باید در برابر رطوبت مقاوم و ارتفاع پی دیوارها دو تا سه پا باشد.

دیوارها باید به اندازه کافی محکم بوده و نباید گرما را جذب و یا از داخل به بیرون هدایت کند. در برابر تغییرات آب و هوا مقاوم بوده و برای لانه گزینی موش و جانوران موذی نامناسب باشد.به آسانی خراب نشده و همواره باشد.. برای دست یافتن به این استاندارد ها می توان از دیوارچینی آجری 30 سانتی که با گچ کاری صاف و به رنگ سفید یا کرم شده باشند استفاده کرد.

سقف ها: بلندی سقف ها در جاهایی که تسهیلات تهویه مطبوع نداشته باشند نباید از ده پا کمتر باشد . ضریب انتقال گرمایی سقف کم باشد.

اتاق ها: شمار اتاق های مسکونی همواره نباید از دو کمتر باشدکه دستکم بتوان یکی از آنها را به عنوان اتاق خصوصی بست و اتاق دیگر را که پرده داشته باشد باز گذاشت . شمار اتاق ها و اندازه آن ها را می توان متناسب با تعداد افراد خانواده افزایش داد مقدار کف توصیه شده برای هر نفر تامین شود.

مساحت کف ها: مساحت کف اتاق مسکونی باید حداقل یازده متر مربع برای سکونت بیش از یک نفر و نه متر مربع برای شخص مجرد باشد. مساحت کف اتاق به طور سرانه نباید کمتر از 5/5  متر مربع باشد. بهترین مقدار همان 9 متر مربع است.

فضای لازم: جز در مواردی که سیستم تهویه مکانیکی و نور مصنوعی تامین شده باشد باید بلندی اتاق به قدری باشد که حداقل 14 متر مکعب هوا را برای هر فرد داشته باشد.

پنجره ها :جز در مواردی که تهویه مکانیکی و نور مصنوعی تامین شده هر اتاق مسکونی باید دارای دو پنجره بوده که یکی از آنها بطور مستقیم به فضای آزاد باز شود . پنجره ها باید در ارتفاع بیش از یک متر از کف اتاق مسکونی کار گذاشته شود . مساحت پنجره ها باید یک پنجم مساحت کف اتاق و مجموع مساحت درها و پنجره ها باید دو پنجم مساحت کف اتاق باشد.

روشنایی : ضریب روشنایی روز باید یک درصد بیش از نصف مساحت کف باشد.

آشپزخانه : هر خانه مسکونی باید آشپزخانه جداگانه داشته باشد.که در برابر گرد و غبار و دود محافظت شده ، نور کافی داشته و جای لازم برای نگهداری غذا و سوخت و تدارکات داشته باشد دارای آب لازم و ظرف شویی برای شستن ظرف های آشپزخانه و مجهز به ترتیب لازم برای خروج آب شست و شو باشد. کف آشپزخانه باید نفوذ نا پذیر باشد..

مستراح:یکی از ضروریات هر خانه داشتن یک مستراح بهداشتی بوده که منحصرا به ساکنین همان خانه تعلق دارد و به آسانی در دسترس باشد. در مناطق پیشرفته جهان بخش بزرگی از واحدهای مسکونی دارای شبکه جمع آوری گنداب دارند.

جای آشغال و زباله : باید قابل حمل و تخلیه روزانه به روش بهداشتی باشد.

شستشو و استحمام :خانه باید دارای تسهیلات لازم برای شستشو و استحمام باشد که منحصرا به آن تعلق داشته و مورد استفاده خصوصی باشد.

آب: باید هر خانه آب سالم و کافی در همه ی ساعات شب و روز داشته باشد.

مسکن و بهداشت :مسکن بخشی از مجموعه محیط زیست انسان و تا حد زیادی مسئول وضعیت سلامت و رفائ اوست . به دلایل زیر بین بدی مسکن و بیماریهای زیر رابطه ای قوی وجود دارد:

1-       عفونت های تنفسی شامل سرما خوردگی ، سل ، آنفلوانزا ، دیفتری ، برونشیت ، سرخک ، سیاه سرفه و...

2-       عفونت های پوستی مثل گال ، زردزخم ، جذام ، و بیماریهای قارچی درماتوفیتی

3-       آلودگی های موش مثل طاعون

4-       بندپایان مثل مگس معمولی ، پشه ها ، کک و ساس

5-       حوادث: بخش بزرگی از حوادث خانگی به علت نقص های خانه و محیط آن به وجود می آید.

6-       ابتلا به بیماریها و میرایی : هرجا که وضعیت مسکن بد و زیر استاندارد باشد میزان های ابتلا و میرایی زیاد است.

7-       اثرهای روانشناختی مانند احساس تنهایی ،که می تواند منجر به اختلات رفتاری شود.

تراکم جمعیت

1-      شخص-اتاق

درجه ازدحام و تراکم جمعیت را با معیار تعداد افراد خانوار بخش بر شمار اتاق های آن خانه تعیین می کنند. و از این نظر استاندارهای زیر پذیرفته شده است:

یک اتاق                   2 نفر                             دو اتاق                         3 نفر

سه اتاق                 5 نفر                             چهار اتاق                      5/7 نفر

پنج اتاق                  10 نفر               و به ازای هر اتاق دیگر دو نفر اضافه می شود.

2-      کف – فضای اتاق

استانداردهای پذیرفته شده عبارتند از :

110 پای مربع یا بیشتر           2 نفر               70-50                           5/0 نفر

100-90 پای مربع                 5/1 نفر            کم تر از پنجاه پای مربع  هیچ

90-70 پار مربع                    1 نفر    

دفع زباله های جامد و مراقبت از آن

زباله های جامد به زباله های ناخواسته و مواد دور ریختنی خانه ها ، رفتگری خیابانها و عملیات تجاری صنعتی و کشاورزی ، که از فعالیتهای انسان حاصل می شوند اطلاق شده که در شهرها به آن خاکروبه ، در روستاها به آن آشغال و به طور کلی زباله های جامد یا ضایعات می نامند که مجموعه ای است از گرد و غبار ، خاکستر و موادگیاهی فاسد شده ، انواع کاغذ و لوازم بسته بندی ، پارچه های کهنه و پاره ، شیشه و بسیاری نخاله های سوختنی و غیر سوختنی

جنبه های بهداشتی: تراکم زباله های جامد در محیط زیست انسان به دلایل زیر یک خطر بهداشتی محسوب می شود :

1-       مواد آلی زباله های جامد تخمیر شده و موجبات تخم ریزی مگس ها را فراهم می کند.

2-       پس مانده های غذایی در آشغال ها باعث جلب موشها می شوند.

3-       عوامل بیماریزا می توانند توسط مگس ها و گرد و غبار به انسان منتقل شوند.

4-       در صورت عبور آب باران از محل انبار آشغال های تخمیر شده آلوده می شود.

5-       در صورت آتش گرفتن آشغال ها به هر طریقی باعث آلودگی هوا می شوند.

6-       از نظر زیبایی شناختی تل انبار شدن آشغال ها ایجاد مزاحمت می کند.

از این رو زباله ها باید به خوبی جمع آوری ، ازبین برده و دور ریخته شوند بطوریکه برای سلامتی خطری نداشته باشند.

ترکیب زباله و مقدار آن : ترکیب و حجم زباله ها بازتابی از شرایط زیست افراد است و برحسب فصول سال و افراد جامعه تغییر کرده و در جوامع مرفه روز به روز زباله های بیشتری تولید شده که غالبا از کاغذ و مقوا ، پلاستیک ، انواع لوازم بسته بندی ، قوطی های خالی ، شیشه و فلزات تشکیل شده است.در خاکروبه های شهری قطعا نباید مدفوع انسان وجود داشته باشد در حالیکه یافت شدن کثافت های انسانی در خاکروبه های شهری کشورهای پیشرفته و در حال پیشرفت کم نست.

منابع تولید زباله

·          زباله ای خانگی جمع آوری شده توسط رفتگران و یا زباله های خیابانی جمع آوری شده مثل برگ درختان ، کاغذ ، مدفوع حیوانات ، و انواع پس مانده های مواد غذایی

·          زباله های جمع آوری شده از بازار که آشغال های بازاری نامیده شده که بخش بزرگی از آنها سبزیهای فاسد شده و مواد حیوانی است.

·          زباله های صنعتی شامل طیف وسیعی از زباله های خنثی مانند کربنات کلیسم گرفته تا مواد سمی خطرناک و قابل انفجار را در بر می گیرد

·          زباله های خانگی شامل خاکستر( بقایای سوخت آشپزخانه ، و خرده کاغذ ، پارچه های کهنه ، قطعات چوب ، فلز ، شیشه ، خاکروبه ، و کثافت) ، اشیای بی ارزش  و پس مانده های خوراک زباله های حاصله از پخت و پز و مصرف خوراک یا تهیه غذاشامل سبزیها ، زباله های غذایی ، و دیگر مواد آلی در حال تخمیرکه باید به تندی از بین برده و دفع شوند.

انبار کردن : دراین حال که باید به فکر جمع آوری زباله بود ولی انبار کردن مناسب آن دارای اهمیت بیشتری است بشکه های فولادی گالوانیزه با درپوشهای محکم برای انبار کردن زباله مناسب است ظرفیت هر ظرف به تعداد مصرف کننده ها و دفعات جمع آوری بستگی دارد.در شهرهای بزرگ عموما از کیسه های زباله برای جمع آوری زباله استفاده می شود.

ظرف های همگانی: بشکه های بزرگ و عمومی برای استفاده عده زیادی از افراد (مانند خوابگاهها) به کار گرفته می شود و چون افراد دوست ندارند به درب این تانکرها دست بزنند لذا معمولا بدون درب هستند . این تانکرها بر روی سکوهای بتونی قابل شستشو به ارتفاع 5 تا 7 سانتی متر از سطح زمین قرار گرفته تا جریان آب به داخل آن وارد نشود . امروزه این تانکرها را به صورت مکانیکی در ارابه های بالابر تخلیه می کنند.

گرد آوری زباله:روش جمع آوری زباله به مقدار پول در دسترس قرار داشته و بهترین روش گردآوری زباله روش خانه به خانه است  ، در برخی کشورها و یا شهرها این روش اجرا نشده و در نتیجه افراد زباله های خود را به نزدیکترن ظرف همگانی ریخته و برخی نیز آنها را در راستای خیابانه  و یا دور و بر خانه ها ریخته و به حجم کار رفتگران می افزایند.

روشهای دفع زباله: هیچیک از روشهای دفع زباله به تنهایی برای همه شرایط گوناگون مناسب نیستند. انتخاب یک روش خاص بستگی به عواملی مانند هزینه و در دسترس بودن زمین و کارگر داشته و روشهای اصلی دفع زباله عبارتند از:

1-       تلنبار کردن: در مناطق پست برای بازیافت زمین و بیشتر در مورد زباله های خشک به کار می رود مع الوصف این روش باعث در معرض قرار گرفتن زباله برای مگس ها و موشها ، پراکندگی زباله های سبک توسط باد ، ایجاد بوهای مزاحم و مناظر ناپسند و آلودگی آبهای سطحی و زیر زمینی توسط شیرابه های زباله ها می شود.این روش غیر بهداشتی ترین روش دفع زباله به شمار می رود.

2-      دفن بهداشتی زباله

درجاهایی که زمین مناسب در دسترس باشد روش فوق بهترین روش بوده و با روش تلنبار کاملا متفاوت است زیرا در این روش زباله ها در گودالهای از قبل تعییت شده ریخته و به اندازه کافی کوبیده شده و روی آن در پایان کار روزانه خاک ریخته می شود.عمل کوبیدن و خاک ریختن معمولا یک تا دو بار در هفته انجام می گیرد.این عملیات به سه روش خندق ، سطح شیب دار و تسطیع زمین صورت می گیرد.

3-      سوزاندن زباله : در جاهایی که زمین مناسب در اختیار نباشد از این روش استفاده می شود . روش مذبور روشی انتخابی برای زباله های بیمارستانی و عفونی است.

4-      تهیه کود :تهیه کود روشی است مرکب از دفع اشغال شهری و کود انسانی یا لجن و شامل یک فرایند طبیعی بوده که در طی آن مواد آلی توسط باکتریها تجزیه شده و تولید یک ماده پوسیده آلی نسبتا پایدار به نام کمپوست تولید کرده که ارزش قابل ملاحظه ای را برای تقویت خاک دارد. این روش معمولا به دو طریق بی هوازی یا فرایند تخمیر داغ و روش هوازی یا روش مکانیکی انجام می گیرد.

5-      چاله های کود : از این روش در مناطق روستایی که زباله ها در اطراف خانه ها پراکنده می شود استفاده شده و روش کار به این شکل است که چاله ای در نزدیک خانه حفر و پس مانده های خوراک ، کود دامها ، برگ درختان و . در این جاله ها ریخته و بر روی آن خاک می ریزند . بهتر است این چاله ها دو عدد بوده که با پرشدن یکی از دیگری استفاده شود . این زباله ها بعد از پنج الی شش ماه تبدیل به کود شده که می توان آنها را خارج و برای مصرف به مزرعه برد.

آموزش بهداشت : بدون آموزش بهداشت مشکل زباله حل نمی شود، چرا که  افراد معمولا به پاکیزگی اطراف محل سکونت خود کمتر توجه داشته و دنبال روشهای ارزان هستند. از این رو آموزش مردم از طریق رسانه ها ، پوستر ، پمفلت بایستی صورت پذیرد و گاهی نیز نیاز به استفاده از روشهای قهری و تصویب قوانین می باشد.

مطالب اقتصادی و مالی
 دفع بهداشتی زباله ها هزینه سنگینی داشته که در بسیاری از کشورها حدود 20% از هزینه های شهرداریها را به خود اختصاص می دهد.

 
سر و صدا Noise
ساعت ۱:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٩  کلمات کلیدی: صدا

سر و صدا را غالبا به صداهای ناخواسته تعبیر می کنند در حالیکه این موضوع امری نسبی بوده چراکه یک صدا ممکن است برای کسی آواز خوش و برای دیگری صدای مزاحم باشد.لذا بهتر است سر و صدا را این گونه تعریف کنیم" صدای نامناسب در محلی نا بجا و در وقتی بی موقع " انسان در محیطی زندگی می کند که روز به روز صدای مزاحم بیشتر می شود از این رو قرن حاضر را قرن سر و صدا نام نهادند و چون به عنوان یک عامل تنش در زندگی انسان مطرح بوده اصطلاع آلودگی سر و صدا را به منظور اهمیت ناهنجار بودن بسیاری از صداها که موجب خطرات بهداشتی می شود ، وضع شده است.

منابع سر و صدا عبارتند از خودروها ، کارخانه ها ، صنایع ، هواپیماها و سر و صدای خانگی مانند رادیو ، تلویزیون ، و وسایل ترانزیستوری که همگی به سر و صدای زندگی روزانه می افزایند.

 

ویژگیهای سر و صدا

1-       شدت صدا: شدت یا بلند بودن صدا به ارتفاع ارتعاشات تولید شده به وسیله صدا بستگی دارد . شدت صدا به وسیله دسی بل اندازه گیری می شود . وقتی می گوییم صدایی 60 دس بل است یعنی آن صدا 60 دسی بل از ضعیف ترین صدای قابل شنیدن یا فشار صدای مرجع بیشتر است.مکالمه های روزمره صدایی برابر 65-60 دسی بل ف صدای نجوا 20 تا 30 دسی بل ، رفت و آمد سنگین در خیابان 80 –60 دسی بل صدا بدون اینکه ضایعه ای قابل توجه در گوش ایجاد کند قابل تحمل است.

سطوح قابل قبول سر و صدا به دسی بل

محل اقامت

اتاق خواب

اتاق مسکونی

25

40

محل های تجاری و کار

ادارات

کنفرانس ها

رستوران ها

45-35

45-40

60-40

صنایع

کارگاه ها

آزمایشگاه ها

60-40

50-40

آموزشی

کلاس درس

کتابخانه

40-30

45-35

بیمارستانها

بخش بیمارستانی

35-20

 

2-                              تواتر صدا

تواتر صدا را بر حسب هرتز نمایش داده شده و معادل با یک موج در ثانیه است. گوش انسان قادر است تواترهای بین 20 تا 20000 هرتز را بشنود که البته دامنه این شنوایی با افزایش سن و عوامل ذهنی دیگر کاهش می یابد. ارتعاشات پایین 20 نوسان در ثانیه در حد زیر آستانه شنوایی و ارتعاشات بیش از 20000 نوسان و بالاتر از حدشنوایی را فرا آوا +اولتراسونیک هستند. بسیاری از جانوران مانند سگها قادرند صداهایی را که انسان قادر به شنیدن نیستند رابشنوند.توانایی شنیدن صدا را  با وسایلی مانند دستگاه شنوایی سنجی یا ادیومتر اندازه می گیرند.

اثرهای مواجهه با سر و صدا

1-       اثرهای مربوط به شنوایی

الف )ضعف شنوایی در منطقه 90 دسی بل پدیدار شده و در 4000 مگاهرتز بیشتر بوده و می تواند همراه با عوارض جانبی مانند صدای نجوا یا وزوز گوش باشد.

ب ) کری : مهمترین و وخیم ترین اثر بیماریزایی سر و صدا بوده که می تواند موقت یا دائمی باشد.کری موقت معمولا در اثر سر و صدای خاصی تولید شده و 24 ساعت بعد از مواجهه با عامل سر و صدا از بین می رود و بیشتر کم شنوایی ها موقتی در تواتر بین 4000 تا 6000 هرتز روی می دهد و مواجهه پیوسته با 100 دسی بل منجر به کم شنوایی دائمی می شود. اگر حالت کم شنوایی دائمی در نتیجه کار در صنایع پیش آید کری شغلی نامیده می شود. مواجهه با سر و صدای بیش از 160 دسی بل می تواند منجر به پارگی پرده صماخ و موجب کری دائمی شود.

2-      اثرهای غیر مربوط به شنوایی

الف ) تداخل با سخن گفتن : سر و صدا معمولا با ارتباط کلامی انسان تداخل می کند این حالت بیشتر در دامنه 300 تا 600 هرتز قرار دارند. این تواتر ها بطور معمول در سر و صدای حاصله به وسیله ترابری جاده ای یا هوایی وجود دارد. برای اینکه سخن گفتن خوب قابل فهم باشد باید سطح صوتی در حدود 12 دسی بل بیشتر باشد.

ب) ناراحتی : این حالت در درجه اول یک واکنش روانی است که درافراد عصبی بیشتر از افراد متعادل دیده می شود.

ج )کارسازی : در جاهایی که باید تمرکز فکری به کار گرفته شود (مانند خوابگاهها ) مختصر بودن سر و صدا همواره مطلوب بوده و کاهش آن باعث افزایش بازده کار خواهد شد.

د) تغییرات فیزیولوژیک: تعدادی از دگرگونی های فیزیولوژیک در نتیجه مستقیم مواجهه با سر و صدا در بدن رخ می دهد. که عبارتند از افزایش فشار خون ، افزایش فشار داخل جمجمه ، افزایش ضربان قلب و تعداد تنفس ، افزایش میزان تعریق . نشانه های عمومی مانند سرگیجه ، تهوع و ضعف هم ممکن است بروز کند. سرو صدا باعث اختلال در خوابیدن می شود.

3-       مبارزه با سر و صدا

اگرچه نمی توان سر و صدا را از بین برد ولی می توان آن را کم کرد .

اصول اساسی مبارزه با سر و صدا عبارتند از

·          مبارزه با سر و صدا در منبع صوت ، برای رسیدن به این مقصود می توان ماشین های مولد سر و صدا را با تجهیزات ضد صدا مثل عایق ضد صدا یا اکوستیک از بقیه قسمتها جدا کرد و به این طریق از انتقال سر و صدا جلوگیری کرد.

·          حفاظت افراد در معرض سر و صدا با استفاده از وسایل ، انتقال افراد از جاهای پر سر و صدا به جاهای کم سر و صدا .

·          آموزش به افراد و تلاش برای جلب مشارکت آنها

·          وضع قوانین و مقررات


 
روشنایی در خوابگاههای دانشجویی
ساعت ۱:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٩  کلمات کلیدی: روشنایی ، خوابگاههای دانشجویی

یکی از عوامل موثر بر سلامت جسمی و روانی دانشجویان در محیط های خوابگاهی وجود روشنایی خوب و مناسب بوده که برای کارساز بودن بینایی بسیار ضروری است. زیرا اگر شرایط روشنایی خوب نباشد دستگاه بینایی زیر فشار قرار گرفته و ممکن است به ضعف عمومی و کاهش کارسازی آن بیانجامد . برای کارآمد مناسب دستگاه بینایی باید عوامل روشنایی زیر موجود باشد.                                                 نور کافی

روشنایی باید آنقدر باشد که چشم بتواند بدون تحمل فشار جزئیات شی و پیرامون آن را بشناسد.

روشنایی توصیه شده

نوع کار

میزان روشنایی بر حسب لوکس

قرائت

100

کار اداری عادی

400

گردهمایی های کوچک

900

وظایف کاملا جدی

2000-1300

ساعت سازی

3000-2000

2-توزیع نور

باید پراکندگی روشنایی یکنواخت بوده و بر همه سطوح کار شدت یکسان داشته باشد زیرا در غیر اینصورت به چشم فشار آمده و بر میدان بینایی اثر نامطلوب خواهد گذاشت.از این رو پراکندگی مناسب روشنایی و درست نکردن سایه بر سطح کار برای کارساز بودن بینایی لازم است.

3-نداشتن خیرگی

خیره شدن ناشی از تفاوت خیلی شدید در روشنایی بوده و مثال بارز آن روشنایی چراغ خودروها در شب و عدم ایجاد خیرگی این چراغها در روز است زیرا تفاوت خیلی شدید روشنایی در روز وجود ندارد.خیرگی ممکن است به صورت مستقیم در اثر وجود یک منبع نور و یا بازتابی مانند خیرگی ناشی از لوازم خانگی براق شده یا تابلوهای براق شده باشد و لذا خیره شدن به دلیل ایجاد ناراحتی شدید در چشم و کمبود اساسی بینایی شده و چشم قادر به تحمل خیرگی نیست.

4-سایه نداشتن

وجود سایه واضع و شدید نمانند خیرگی باعث توهم چشم شده و ناراحت کننده است در حالیکه کمی سایه پرهیز ناپذیر است.

1-        ثبات روشنایی

منبع نور باید ثابت باشد و سوسو زدن موجب فشار بر چشم می شود.

2-       رنگ روشنایی

رنگ روشنایی تا هنگامی که شدت آن کافی باشد چندان مهم نیست و چون نور طبیعی بر چشم اثر آرام بخش دارد باید نورهای مصنوعی هرچه بیشتر شبیه نور روز باشند.

 

7-زمینه یا پیرامون شی

هنگامی که شی سیاه در زمینه سیاه قرار گیرد شناسایی آن دشوار بوده در چنین صورت به مقدار زیادی روشنایی نیاز خواهد بود. برای کارساز بودن بینایی طرح رنگ اتاق اهمیت دارد . باید سقف اتاق ضریب بازتابی هشتاد درصد ، دیوارها پنجاه تا شصت درصد ، تزیئنات سی تا چهل درصد و کف اتاق ده تا پانزده درصد بازتاب داشته باشد. برای پیشگیری ازحوادث مثلا در پل ها یا آب گذرها از روشنایی با مغایرت استفاده می شود.

روشنایی طبیعی

روشنایی طبیعی از دو منبع بخش مرئی آسمان و بخش بازتاب آن است.در واقع بخش اصلی نور اتاقها از بازتاب اشیای کم رنگ به وجود می آید استفاده کارآمد از نور طبیعی مستلزم طرح ریزی دقیق ، محل استقرار مناسب و جهت گیری ساختمان و روابط بین ساختمانها در محیط های شهری است. همچنین نور طبیعی به ساعات مختلف روز فصل ، آب و هوا و آلودگی هوا بستگی دارد . چون نور طبیعی با تابش گرما همراه بوده لذا بایستی طوری از نور روز استفاده نمود که اثرات گرمایی آن حذف شود.

پیشنهادهایی برای بهبود روشن سازی به وسیله روشنایی روز

1-       جهت دادن در هر جایی بویژه در خوابگاهها ، مدارس ، کارخانه ها، آزمایشگاهها که به نور یکنواخت نیاز دارند ساختمانها را باید به جهت شمال جنوب جهت داد و در صورتی که جهت ساختمان شرقی – غربی است پنجره ها باید سایه بان داشته باشد.تا آن را در برابر روشنایی مستقیم خورشید حفظ کند.

2-       از بین بردن موانع : این روش کارسازترین اقدام برای بهبود نورگیری است.

3-       پنجره ها

بایستی به خوبی طرح ریزی شده تا نور طبیعی متاثر از بخش مریی آسمان ، اندازه ، شکل و طرز باز کردن پنجره باشد.اگر پنجره بلند باشد روشنایی بیشتری نفوذ می کند و اگر پهن باشد انتشار روشنایی بیشتر است. البته قابلیت پنجره ها را می توان با نصب پرده و توری افزایش یا کاهش داد.

4-       داخل اتاق ها

برای بدست آوردن فایده کامل از روشنایی طبیعی بایستی سقف اتاقها سفید ، بخش بالایی دیوارها به رنگ روشن و بخش پایینی اندکی تیره تر باشدبه طوریکه برای چشم راحت تر باشد.

روشنایی مصنوعی

 گاهی و به ویژه در روزهای ابری روشنای طبیعی روز کافی نبوده و باید از روشنایی مصنوعی کمک گرفت . روشنایی مصنوعی هر چه بیشتر به روشنایی روز نزدیکتر باشد بهتر است.روشنایی مصنوعی بر پنج نوع است :

روشنایی مستقیم : در این روش نور مستقیما به سطح کار تابیده می شود این روش کارآمد و اقتصادی بوده ولی سایه می اندازد.

روشنایی نیمه مستقیم : در این روش 40-10 درصد از روشنایی به سمت بالا می تابدبطوریکه نور از سقف بر روی اشیائ بازتاب می کند.

روشنایی غیر مستقیم: در این روش حدود 90% از نور به سقف و دیوارها تابیده و از آنجا به همه اتاق نور می تابد.

روشنایی نیمه غیر مستقیم : در این روش حدود 60 تا 90 درصد نور به سمت بالا و بقیه به سمت پایین می تابد.

مستقیم – غیر مستقیم: در این روش نور به طور برابر و پراکنده می تابد.

هیچکدام از روشهای گفته شده را نمی توان توصیه و بقیه را منع کرد.

روشهایی روشن سازی مصنوعی

1-       چراغهای رشته ای: بیشترین کاربرد را داشته و در جریان آن جریان برق یک رشته تنگستن را گرم کرده و بسته به درجه گرما نور از آن ساطح می شود.

2-       چراغهای مهتابی : از نظر مصرف برق اقتصادی بوده این چراغها خنک و کارآمد بوده و به نور طبیعی نزدیک است.

مجمع انرژی ساطع شده از چراغهای رشته ای انرژی نوری 05/0 و انرژی گرمایی 95/0 و در چراغهای مهتابی به ترتیب برابر 21/0 و 79/0 است.

استانداردهای روشنایی

چشم انسان در برابر طیفی از روشنایی بین 1/0 لوکس (شبهای کاملا مهتابی ) تا صدهزار لوکس ( آفتاب کاملا درخشان)باشد واکنش نشان می دهد.در باره استانداردهای روشنایی اختلاف سلیقه بسار است زیرا قابلیت انطباق چشم زیاد است .

اثرات زیست شناختی روشنایی

امروزه از روشنایی روز (در انکوباتور شیشه ای ) بیلی روبین را به ترکیبات ساده تبدیل می کنندو به عنوان یک اقدام درمانی برای درمان یرقان نوزادان نارس مبتلا به افزایش بیلی روبین خون استفاده می کنند.دیگر اثار زیست شناختی روشنایی عبارتند از اثر بر روی گرمای بدن ، فعالیت بدنی ، تحریک ساخته شدن ملانین ، فعال شدن پیش ویتامین D ، ترشح غده فوق کلیوی و مصرف غذا


 
مهمترین راهکارهای بهداشتی خوابگاه ها
ساعت ۱:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٩  کلمات کلیدی: موش ، خوابگاههای دانشجویی

 

    1-      بالا بردن سطح فرهنگی دانشجویان در زمینه مسایل بهداشتی به طرق مختلف    

    2-       دادن اختیارات لازم به مدیریت خوابگاه ها

    3-      رسیدگی و حل به موقع مشکلات بهداشتی خوابگاه ها 

    4-      تخصیص بودجه کافی برای بهداشت خوابگاه ها

    5-      تهیه و تامین استانداردهای جهانی خوابگاه و لحاظ کردن آنها در ساخت خوابگاه های دانشجویی

     6 -      ساخت سرویس های بهداشتی به نسبت دانشجو

     7-      توسعه مکان های ورزشی درخوابگاه 

8-      مشارکت دادن دانشجویان در برنامه های بهداشتی خوابگاه ها

9-      نظارت دقیق و مستمر مسئولین به پروژه های ساخت خوابگاه ها

10-   ارائه آموزش های لازم بهداشتی به مسئولین و نیز نیروهای خدماتی خوابگاه ها و نظارت کامل سرپرستان خوابگاه ها بر کمبود نیروهای خدماتی 

11-   انجام  تعمیرات ساختمانی مانند تاسیسات ، سمپاشی ، نصب توری در ایام تعطیلی خوابگاه ها

12-  محرومیت دانشجویان خاطی از برخی امکانات مانند بستن درب سرویس های بهداشتی طبقه ای که نظافت را رعایت نمی کنند

13-  جایگزینی خوابگاه های قدیمی با ساختمان های جدید

14-  دو شیفتی کردن نیروهای خدماتی در خوابگاه ها ی بزرگ 

15-  تامین بخشی از بودجه خوابگاه از طریق گرفتن هزینه از میهمانان

16-  ایجاد و توسعه فضای سبز در خوابگاه ها

17-  دادن برنامه مدون به شرکت های خدماتی مانند نوع مواد مصرفی ، مقدار مواد و ...........

18-  احداث برخی از سرویس های بهداشتی در خارج از محیط خوابگاه

19-  در نظر گرفتن نمره ی انظباط و بهداشت برای دانشجویان از طرف مسئولین خوابگاه ها


 
مهمترین معضلات بهداشتی خوابگاه ها
ساعت ۱:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٩  کلمات کلیدی: خوابگاههای دانشجویی

1- عدم وجود امکانات و تجهیزات بهداشتی و درمانی در خوابگاهها

2- وجود حشرات و جوندگان و سایر حیوانات موذی و مزاحم

3- عدم رعایت بهداشت توسط دانشجویان

4- کمبود سرویسهای بهداشتی به نسبت دانشجو

5- فرسودگی ساختمانها و تجهیزات و سیستمهای حرارتی و برودتی

6- کثرت جمعیت خوابگاه نسبت به فضای فیزیکی

7- مناسب نبودن برخی خوابگاه ها برای زندگی دانشجویی

8- مسائل فرهنگی

9- کمبود امکانات فیزیکی خوابگاه ، ملزومات ، امکانات رفاهی ، فضای سبز ، فضای ورزشی

  10- آلودگی صوتی

  ١١- تردد مهمانان در خوابگاه

  12- کمبود نیروی انسانی خدماتی نسبت به سرانه دانشجو و فضای خوابگاه

  13- پراکندگی خوابگاه ها در سطح شهر

 

 


 
اصول برنامه ریزی بهداشت در خوابگاههای دانشجویی
ساعت ۱٢:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٩  کلمات کلیدی: بهداشت فیزیکی

 

    پیش گفتار

         مراقبت در بهداشت ساختمان بویژه خوابگاههای دانشجویی از جمله اموری است

     که تاکنون مورد توجه جدی و کافی قرار نگرفته است. نبود علم و آگاهی کافی ،

      مشخص نبودن شرح خدمات دوران بهره برداری ، و نگهداری و عدم برنامه مطلوب      موجب نارسایی هایی در تامین اعتبار لازم شده که این کاستی ها بر یکدیگر

اثر تشدید کننده داشته اند.

تاسیس شرکتهای خصوصی در سالهای اخیر با هدف نگهداری ساختمان از نقطه نظر بهداشتی و پاکیزگی نوید این را می دهد که در آینده ای نزدیک بتوان با تدوین

شرح خدمات

لازم نسبت به تشخیص صلاحیت و رتبه بندی این شرکتها اقدام نمود.

 

مقدمه

اهمیت تمیزکاری ، نظافت و پاکیزه نگهداشتن ساختمان بویژه خوابگاههای دانشجویی

، ساختمانهای بزرگ ادراری و تجاری در افزایش کارایی و طول عمر ساختمان امری

است بسیار مهم که هنوز در کشور ما ناشناخته است.

نظافت ساختمان کاری است مهندسی که شامل برنامه ریزی ، سازماندهی

نیروی انسانی ، ارزیابی عملکرد کارکنان بخش نظافت ، روش بالابردن کارایی

آنان ، کاهش هزینه های تمیز کاری و دهها نکته مهم دیگر را در بر می گیرد.

ما در این نوشتار سعی خواهیم کرد ضمن آشنایی شما عزیزان با موارد بالا نشان

دهیم که چگونه می توان همه دانشجویان ساکن در خوابگاه را به مشارکت در تمیز

نگه داشتن محل کار خود تشویق کرد و آن را به صورت یک عادت روزمره برای

آنان در آورد.

سازماندهی نیروی انسانی

هدف از تدوین برنامه بهداشت محیط و پاکیزه نگه داشتن ساختمان تامین

پاکیزگی محیط با هزینه ای متعادل است. مسئولیت دستیابی به این هدف بر

عهده مسولین خوابگاه های دانشجویی است. وظیفه سرپرست خوابگاه

Supervisor نظارت بر برنامه های نوین پاکیزگی و بهداشت است . او جدا از وظیفه

مدیریتی خود باید برای انجام وظایف زیر از توانایی های لازم برخوردار باشد :

قابلیت حسن سلوک و رفتار با همکاران و دانشجویان ، خلاقیت ، توان

برنامه ریزی ، ابتکار ، فکر بلند ، هوش سرشار ، قوه ذهنی مناسب ، توانایی

لازم در بحث و صحبت ، اطلاعات کافی در زمینه شیوه های نوین مدیریت ،

توانایی جسمی ، پی گیری و مراقبت در مورد فعالیتهایی که در بخشهای دیگر

انعکاس دارند.سرپرستان خوابگاه بایستی با ارزشیابی صادقانه خود با نقاط

ضعف و قوت خود آشنا شده و با ارزشیابی های مکرر خود سعی در اصلاح نقاط

ضعف و تقویت نقاط قوت  خود بر آیند.

شکل 1-1  نشان می دهد که یک سرپرست خوابگاه باید چه نوع آگاهی هایی

را داشته بشد و چه کارهایی را انجام دهد تا انجام وضایف خود توفیق حاصل کند.

امتیاز نهایی فرم ارتباط نزدیکی با نتایج برنامه دارد . در صورتیکه سرپرست

امتیاز پایینی کسب کند (زیر 400) نشان می دهد هزینه اجرای برنامه های پاکیزگی

در حد بالایی است و نظافت و بهداشت در حد پایین و در صورتیکه سرپرست امتیاز

بالایی را کسب کند (بالای  640امتاز )  نشان دهنده ای ن است که هزینه اجرای

برنامه کم و کیفیت بهداشت مطلوب است. بر اساس این فرم می توان میزان

پیشرفت هر سرپرست را سنجید و بر اساس آن پاداش پرداخت کرد. سه نیروی

اصلی که سرپرست خوابگاه را در انجام وایفش یاری می کنند عبارتند از:

1- کارکنان بخش مرکب از ناظران و تمیزکاران

                                 ٢-دانشجویان

                                 ٣- مدیریت امور دانشجویان

سرپرست خوابگاه باید این نیروها را سازمان داده و جهت ببخشد تا فعالیتهای

بخش پاکیزگی ساختمان تصحیح ، کنترل و حفظ شود.

کارکنان بخش پاکیزگی ساختمان

هدف اصلی سرپرست خوابگاه نظارت بر کار کارکنان خدمه و استفاده از نیروی

بالقوه آنان است. میانگین کار فردی برای پوشش و انجام کار در سطح کلی به

تقریب در حدود 1800 تا 2000 متر مربع است . این مقدار برای خدمه های حرفه ای

و آدم وزش دیده 4500 تا 5000 متر مربع است . سرپرست بایستی سعی کند بازده

بخش پاکیزگی را افزایش دهد زیرا تنها با این روش است که می تواند هزینه های

نظافت را کاهش و کیفت کار را افزایش دهد.

شکل 2-1 نشان می دهد که چگونه می توان با یک ساختار مناسب بخش پاکیزگی

را به درستی کنترل کرد . زیرا در این نمودار مسیر دستورات و شرح وظایف از بالاترین

سطوح (مدیریت ) تا پایین ترین سطح (خدمه ) مشخص است و افراد در برابر

کاهایی که انجام می دهند در مقابل سرپرست خوابگاه مسئولند

 

وضعیت سلامت هر فرد ، هر جامعه ، یا هر ملت با تاثیر متقابل و تلفیق اثر دو

محیط تعیین می شود:

   ١-  محیط زیست داخلی

٢-  محیط پیرامون آن

بنا بر این مفهوم نوین بیماری به علت برهم خوردن توازن حساس موجود بین

انسان و محیط زیست او رخ می دهد. در بین سه عامل بوم شناختی (میزبان ،

محیط زیست ، و عامل بیماریزا) میزبان برای بررسی در دسترس قرار داشته ، عامل

بیماریزا بطور معمول به کمک آزمایشگاه شناخته شده ولی محیطی که بیمار از

آن آمده است بطور عمده ناشناخته است ، با وجود این بیشتر اوقات کلید پیدا

کردن ماهیت بیماری ، بروز آن ، پیشگیری و مبارزه با بیماری در محیط زیست قرار

دارد و لذا بدون آگاهی از محیط زیست ممکن است کلید مذکور در اختیار پزشکی

که مشتاق درمان ، پیشگیری و مبارزه با بیماری است قرار نگیرد.

بهسازی Sanitation  در فرهنگنامه ها به معنی "علم نگهداری سلامت " آمده است .

بنیاد بهسازی ملی ایالات متحده ی آمریکا بهسازی را اینگونه تعریف می کند :

بهسازی راهی است برای زندگی ، بهسازی کیفیتی است  از زندگی که بیان

کننده ی خانه ی تمیز، مزرعه ی تمیز ، کار تمیز ، همسایگان تمیز و

جامعه ی تمیز می باشد ، چون راهی برای زندگی است بنابراین بایستی از

درون افراد جامعه برخیزد و با آگاهی تغذیه شود و به صورت یک الزام و آرمان در

روابط انسانی رشد کند. سازمان بهداشت جهانی بهسازی را " مبارزه با همه

عوامل محیط زیست فیزیکی انسان که اثرات زیان آور بر رشد فیزیکی انسان ،

سلامت و بقای او دارند یا می توانند داشته باشند " می داند.

در گذشته بهسازی مترادف با دفع بهداشتی فضولات انسانی بوده و در حال حاضر

نیز بسیاری از افراد جامعه بهسازی را مترادف با ساختن مستراح دانسته در

حالیکه بهسازی در برگیرنده  همه ی عوامل مبارزه با آلاینده های محیط زیست

مانند بهسازی آب ، مواد غذایی ، مسکن ، پوشاک و نیز  ... می باشد. هر چند

انسان بر بسیاری از آلاینده های محیطی پیروز شده ولی بروز آلاینده های جدید

مانند آلودگی هوا در شهرهای بزرگ ، فضولات صنعتی ، آلودگی های مربوط به

مواد پرتوزا و دگرگونی های شدید اجتماعی و زیست محیطی ناشی از رشد جمعیت

و افزایش سرعت شهرنشینی مشکلات جدیدی را ایجاد نموده است. از این رو

دستیابی به محیطی سالم روز به روز پیچیده تر شده و لذا برای ارائه بهداشت

محیط زیست خوب  به خدمات بهداشت عمومی از جمله پزشک متخصص ،

اپیدمیولوژیست ، مهندس بهداشت عمومی ، و برنامه ریزان شهری ، جامعه

شناس ، اقتصاددان ، و بازرس بهداشت لازم است.

اگر بهداشت فراموش شود باعث اشاعه بیماریهای منتقله مانند بیماریهای قارچی

،میکروبی ،انگلی و.خواهد شد.

دکتر ماهلر می گوید:

من می دانم که بهداشت فقط یک" چیز" نیست بلکه هر چیز بدون بهداشت

هیچ چیز است و من فکر می کنم بسیار مهم است که ما این موضوع را وقتی

به توسعه نگاه می کنیم درک نماییم . هروقت در برنامه های توسعه بخش

بهداشت فراموش شود عامل حیاتی یعنی انسان ، انرژی خلاقه او و انرژی فیزیکی

او فراموش می شود.

برای استفاده بهینه از برنامه های توسعه و جلوگیری از پیش آمدها و حوادث

ناخواسته پیش بینی هایی باید انجام گیرد .

در برنامه های توسعه باید توجه شود

1-  موسسات بهداشتی ، جهاد - کشاورزی ، نیرو ، نهادهای آموزشی بایستی

با هم همکاری و مشارکت داشته باشند.

2-  موافقت و همکاری افراد جامعه(دانشجویان ) که در منطقه زندگی می کنند و

یابه منطقه مهاجرت می کنند جلب شود.

3-    مقامات محلی و بهداشتی و درمانی ، استانداریها ، فرمانداریها و بخشداریها

شریک باشند.

کاری که بخشها باید انجام دهند:

١-   تعهد مالی و پرسنلی نماید

٢-    افراد جامعه را متقاعد به همکاری نمایند .

          ٣-  آموزش لازم برای اجرا و بهره برداری بهتر ارائه نمایند.

                   ۴-   در مواقع لزوم برای تصویب قوانین و مقررات کوشش نمایند.

بررسی های لازم برای جلوگیری از اثرات نا مساعد:

١-  پیش بینی امکان انتشار آلودگی ها توسط آلاینده ها

٢-   پیش بینی تغییرات اکولوژیکی در منطقه تحت پوشش

         ٣ - پیش بینی فشارهای روحی و جسمی ناشی از تغییر مسکن

               ۴-  پیش بینی بیماریهایی که ممکن است در خوابگاههای دانشجویی

پیش آید.

ارزشیابی اثرات توسعه

سه بخش اصلی که از عوامل خطر برای بهداشت محسوب می شوند و باید

مطالعه شوند عبارتند از :

1- آسیب پذیری جامعه که بستگی به :

·   درجه نزدیکی جامعه به محل وقوع بیماریهای منتقله

·   درجه مصونیت آن جامعه به بیماری

·   سابقه تماس

·   وضع کلی بهداشت

·   پتانسیل موارد وارده و....

2- اثر محیط بر انتقال بیماری شامل :

·   نوع و وفور ناقل

·   میزان تماس ناقل با جامعه

·   وجود آب غیر بهداشتی و...

3- آمادگی بهداشتی:

·   کشف موارد وارده

·   کشف عود

·   وجود تخت

·   وجود پرسنل کافی یا شبکه کنترل بیماری

از آسیب پذیری جامعه چه باید بدانیم :

·   چه بیماری در منطقه مهم است ؟ شیوع آن

·   آیا مقاومت به دارو وجود دارد؟

·   آیا مخزن انگل وجود دارد؟

·   آیا در اثر ورود دانشجویان به خوابگاه تعداد آسیب پذیری ها تغییر می کند؟

·   ورود دانشجویان جدید به خوابگاه روی کدام گروه اثر می گذارد؟

·   دانشجویان به چه بیماری بخصوصی حساس هستند ؟

·   با ورود دانشجویان به خوابگاه وضع بهداشتی خوابگاه چه تغییری می کند ؟

·   آیا رفتار یا فرهنگ دانشجویان باعث تماس بیشتر با ناقل می شود؟

·   آیا ورود دانشجویان جدید به خوابگاه رفتار انسان را تغییر می دهد؟

·   آیا فعالیت های دانشجویان باعث مشکلات مخصوص می شود؟

در باره محیط چه باید بدانیم:

·   بیماریهای های مهم خوابگاهها کدامند؟

·   کدام عامل بالقوه بیماری در خوابگاهها وجود دارد؟

·   آیا شیوع بیماری بالاست ؟

·   تغییرات فصلی آن کدام است ؟

·   آیا از خوابگاهی به خوابگاه دیگرشیوع بیماری فرق می کند؟

·   آیا بیماری به امکانت درمانی جواب می دهد؟

·   ورود دانشجویان جدید به خوابگاه در افزایش و یا کاهش بیماری تاثیر دارد؟

·   آیا ورود افراد مشابه در خوابگاه یا منطقه یا خوابگاههای دانشگاههای دیگر منطقه

باعث بروز و یا شیوع بیماری خاصی شده است؟

·   آیا امکان بوجود آمدن بیماریهای جدید وجود دارد؟

·   آیا سکونت جدید ، افزایش بیماری را به دنبال دارد؟

·   آیا مخزن حیوانی آلوده وجود دارد ؟

·   آیا حیوانات به محل خوابگاه های دانشجویی هجوم می آورند ؟

·   آیا می توان بیماری را ریشه کن کرد.

آمادگی سرویسهای بهداشتی

·   آیا برنامه موثر کنترل بیماری بطور روتین انجام می شود؟

·   آیا در طراحی و ساخت خوابگاهها عوامل زیست محیطی و استانداردهای مربوطه

لحاظ شده است؟ 

·   آیا مخازن حیوانی بیماری و یا عامل زیست محیطی بوجود آورنده بیماری تحت کنترل

است

·   آیا دارو ها ، گندزدا ها یا حشره کشهای خاصی بطور موثر به کار می رود ؟

·    آیا مقاومت در برابرگندزداها و حشره کشها وجود دارد ؟

·   آیا داروی موثر در مورد بیماری وجود دارد ؟

·   آیا سازمانهای بهداشتی موجود درخوابگاه و یا منطقه قابلیت مواجهه و کنترل

بیماری را دارند؟

·   آیا کنترل بیماری در بدو ورود دانشجویان مطرح بوده است ؟

·   آیا برنامه پیشگیری و کنترل و نابود کردن عوامل بیماریزای زیست محیطی که عامل

ایجاد کننده بیماری است پیش بینی شده اند ؟

·   آیا می توان خوابگاهها را طوری طراحی کرد تا از مخاطرات آن کاسته شود؟

 بنابر این نخستین گام در هر برنامه بهداشتی از بین بردن عوامل زیان آور در محیط زیست و مبارزه با آنهاست. و برای از بین بردن این عوامل زیان آور شناخت دقیق و کامل آنها لازم است


 
وظایف شرکت های اراده دهنده خدمات مبارزه با ناقلین
ساعت ۱:٢٧ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٩  کلمات کلیدی: ناقلین

 

1. اجرای کلیه برنامه های ذکر شده در این آئین نامه اعم از سم پاشی ، طعمه گذار ی و تجهیزات مورد نیاز برای آن به عهده شرکت های ارائه کننده خدمات سمپاشی و مبارزه با آفات دارای مجوز از وزارت بهداشت باشد .

2.شرکت های ارائه کننده خدمات سمپاشی و مبارزه با آفات و جوندگان بایستی در تمام طول انجام فعالیت ضوابط فعالیت شرکت های خدماتی مبارزه با حشرات و جانوران موذی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی را در همه موارد رعایت نمایند.

3.شرکت های متقاضی انجام برنامه های کنترل آفات و ناقلین بایستی حداقل دارای شرایط اولیه زیر جهت انجام عملیات کنترل آفات و جوندگان باشند.

-  دارای مجوز سمپاشی در اماکن مسکونی و عمومی از وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی باشند.

-  دارای وسایل لازم جهت انجام عملیات به صلاحدید کارشناس بهداشت باشند. در صورت عدم وجود تجهیزات لازم بایستی نسبت به تهیه آنها اقدام گردد.

- دارای نیروی کار آموزش دیده و بیمه شده به تعداد کافی جهت انجام برنامه های کنترلی باشند.

- دوره زمانی فعالیت آنها بایستی در محدوده زمانی اعتبار مجوز رسمی آنها از وزارت بهداشت باشد.

- مواد شیمیایی و سموم مورد استفاده بایستی دارای شرایطی باشند که حسب مورد توسط کمیته مبارزه با ناقلین منطقه مشخص می گردد.

4.نظارت بر انجام فعالیتهای کنترل ناقلین و جوندگان ، و ارائه نظر کارشناسی ، بر عهده کارشناس بهداشت منطقه بوده و شرکت ها و افراد دست اندر کار امر مبارزه با ناقلین و جوندگان ملزم به رعایت نقطه نظرات ارائه شده می باشند.

5.عملیات کنترلی علیه جوندگان صرفاً محدود به طعمه گذاری نبوده و شامل تمام مراحل شناسایی کلنی های فعال ، طعمه گذاری ، پایش طعمه ها و طعمه گذاری مجدد ، مسدود کردن کلنی های غیر فعال ، جمع آوری و معدوم سازی لاشه ها می باشد و شرکت های ارائه کننده خدمات سمپاشی و مبارزه با آفات و جوندگان ، بایستی جهت انجام تمام موارد فوق و سایر موارد ضروری مرتبط با صلاحدید بهداشت منطقه برنامه ریزی  و موارد فوق را انجام دهد .

 


 
جوندگان و اهمیت بهداشتی و پزشکی و راههای کنترل آن
ساعت ٥:۱٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٧  کلمات کلیدی: جوندگان ، اهمیت بهداشتی ، اهمیت پزشکی

جوندگان بزرگترین و پرجمعیت ترین راسته ازپستانداران می باشند. اکثر جوندگان

زندگی زیرزمینی دارند و شب زی هستند. جوندگان پستاندارانی هستند که تقریبا"

در همه جای زمین، به استثنای قسمت هایی از قطبین و آبهای آزاد زندگی می کنند. بسیاری از جوندگان در انتقال بیماری های مختلف به انسان و سایر حیوانات اهلی

نقش مهمی دارند.

جوندگان مهم پزشکی

         از میان جوندگانی که در ایران یافت می شوند موش سیاه (Rattus rattus

موش قهوه ای (R.. norvegicu) و موش خانگیMus musculus  دارای بیشترین

اهمیت پزشکی در شهرهای ساحلی و کلان شهرها هستند و در انتشار بسیاری

از بیماریهای عفونی نقش دارند. جوندگانی مانند ژربیل بزرگ (Rhombymus opimus)، ژربیل بیابانی هندی (Meriones hurrianae)، جرد لیبی (Meriones libycus) و

ژربیل هندی  (Tatera    indica) در نواحی روستایی مخازن اصلی لیشمانیوز پ

وستی  بوده در اطراف اماکن انسانی زندگی می کنند.

بیماریهای منتقله توسط جوندگان:

   جوندگان می توانند انواع بیماری های میکروبی و انگلی را به انسان، حیوانات

اهلی و در بین خودشان منتقل و شایع کنند. مطالعات نشان داده است که

موش ها حداقل 35 بیماری را منتقل می کنند. بیماری های منتقله توسط

جوندگان ممکن است عامل ویروسی، باکتریایی، ریکتزیایی، کرمی انگلی، قارچی

و تک یاخته ای داشته باشند. این بیماریها توسط اکتوپارازیت های جوندگان، ادرار،

مدفوع و بطور مستقیم (گاز گرفتگی) انتقال می یابند.

 

برخی از بیماریهای منتقله توسط جوندگان عبارتند از:

لیشمانیوز، لپتوسیپروز، سالمونلوز، تیفوس، طاعون، تب گاز گرفتگی، هاری، ت

ریشینوز، توکسوپلاسموز،فاووس، تب بازگرد، تولارمی، یرسینیوز وآلودگی های

سستودی و ترماتودی.

 

کنترل و مبارزه با جوندگان:

جوندگان پستاندارانی هستند که خود را با هرگونه شرایط زیست سازش می دهند

و تقریبا" در همه جا یافت می شوند. آنها برای دستیابی به غذا و پناهگاه با انسان

رقابت می کنند و بیش از آنکه از محصولات تغذیه کنند  آنها را آلوده کرده و آسیب

می رسانند. در مبارزه با جوندگان علاوه بر اهمیت پزشکی، اهمیت اقتصادی نیز مد نظر

می باشد و آنها به محصولات کشاورزی، انبارها، ساختمانها، کابل های برق ،

مخابرات وسیستمهای الکترونیکی صدمه می زنند. اغلب آتش سوزی ها واتصالات

در اثر جویدن کابل ها  توسط جوندگان ایجاد می گردد.

·   نفوذ ناپذیر کردن ساختمانهادر هنگام ساخت (بتون آرمه کردن پی ساختمان)

·   فلزی ساختن لبه  در ها

·   بستن توری فلزی به پنجره ها و معبرها

·   جلوگیری از انباشتن هیزم و چوب

·   کنترل باز و بسته شدن درها و پنجره ها و مجهز نمودن آنها به فنرهای خودکار

·   مسدود کردن سوراخها و درزهای اطراف ساختمان و بدون منفذ کردن کانال هایی

که لوله های تاسیسات ساختمان از آنها عبور می کند

·   تعمیر شیرهایی که چکه می کنند

·   نگهداری مواد غذایی در ظروف دربسته

·   پوشاندن لوله های فاضلاب و هواکش ها و

   کابل ها با پوشش های فلزی

·   بریدن شاخهای از درختان که به ساختمان ها راه دارد

·   بهسازی شبکه فاضلاب

·   جمع آوری زباله در ظروف دربسته و جمع آوری و دفع به هنگام آنها

·   از بین بردن پناهگاههای موشها و سایر محلهای استراحت آنها

·   آموزش به مسئولین بهداشتی و دست اندرکاران

·   آموزش به مردم  از طریق رسانه ها

·   صید موشها با استفاده از تله های زنده گیر ، کشته گیر، چسب دار

·   استفاده از دشمنان طبیعی مانند سگ ، گربه، شغال، سمور و پرندگان شکاری

·   کنترل شیمیایی

 

 شناخت موش های منطقه، برآورد جمعیت و پراکندگی آنها در مبارزه بسیار مهم است لازم به ذکر است تمام مراحل مبارزه با جوندگان باید زیر نظر متخصصین انجام گیرد.

 

 

 


 
سوسری ها و اهمیت بهداشتی و پزشکی آنها
ساعت ٥:۱٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٧  کلمات کلیدی: سوسری ، اهمیت بهداشتی ، اهمیت پزشکی

 

   سوسری ها ، نمونه موفق و قدیمی از حشرات هستند که از زمان مافوق دوره

کربونیفر روی کره زمین زندگی می کردند .انها در کلیه اماکن انسانی از جمله منازل

،رستورانها، هتلها ،بیمارستانها ،کشتی ها انبارها ی مواد غذایی دیده می شو ند .

معمولااین حشرات در مناطق گرم ومرطوب فعالیت بیشتری از خود نشان می دهند .

سوسریها همه چیز خوار هستند واکثرا فعالیت شبانه داشته ( nocturnal)

ولی در جاهایی که رعایت بهداشت کمتر می شود و جمعیت بیشتری از انها زندگی

می کنند ، در روز نیز دیده می شود .سوسریها دارای ا نواع مختلفی هستند که از بین

انها می توان سوسری آلمانی و امریکایی را که دارای اهمیت بیشتری هستند را نام برد.

اهمیت پزشکی و بهداشتی :

سوسری ها به دلیل همه چیز خوار بودن و نیز تغذیه از مدفوع و غذای سالم انسانها،قدرت

پراکنش انواع میکروب های بیماری زا را دارند . این رفتار انها را قادر به انتقال مکانیکی عوامل

بیماری زا از یک محل به محل دیگر می سازد.

   تحقیقات انجام شده در نقاط مختلف دنیا نشان می دهد که سوسری ها قادر به انتقال

ویروس ها، باکتریها،پروتوزوئرها و برخی از قارچ های بیماری زا می باشند . بعلاوه سوسری ها

قادر به حمل تخم کرم های انگل و نیزتشدید بیماری های آلرژیک ،خارش و التهاب پوست می باشند.

سوسری ها از جمله آفات مهمی هستند که سبب پخش آلودگی و تضیع مواد غذایی می شوند .

آنها معمولا " بخش هایی از غذای خورده شده خود را برمی گردانند و همچنین ترشحات تهوع انگیزی

از راه دهان یا غدد روی بدنشان به بیرون تراوش می کند که سبب ایجاد بوی خاص می شود و برای

مدتهای طولانی روی مواد غذایی یا در محیط باقی می مانند.

انتشار جغرافیایی سوسری : ها

  در میان سوسری ها ،سوسری المانی دارای وسیع ترین پراکندگی در سطح دنیاست .سوسری

آمریکایی بومی نواحی گرمسیری آفریقاست ،تقریبا " انتشار جهانی دارد و دامنه پراکندگی آن در

نواحی گرمسیری،نیمه گرمسیری ومعتدله گسترش یافته است .

سوسری آلمانی (Blattella germanica L.)

سوسری آلمانی بالغ 10- 15 میلی متر طول

دارند.نرها به رنگ قهوه ای مایل به زرد روشن

بوده و ماده ها کمی تیره ترند و دو نوار طولی بر

روی سطح بدن آنها کشیده شده است .پوره ها

به رنگ قهوه ای مایل به سیاه و تقریبا "بدون

بال می باشند . یک نوار قهوه ای روشن در میانه پشت آنها کشیده شده است.

بیولوژی:

این نوع سوسری ،دارای سیکل زندگی کوتاه و قدرت تخمگذار ی بالاست جفتگیری

10-7 روز بعد ازپوست اندازی نهایی صورت می گیرد. ماده ها کپسول تخم را 2 - 4

هفته در انتهای شکم حمل می کنند و 6-4 کپسول در طول زندگی خود تولید می کنند.

(200 روز) تخم ها در طول 30-28 روز باز می شوند. نمف ها بین 125-40 روز رشد و نمو می کنند.

(Periplaneta americana) سوسری آمریکایی

 

35 سوسری بالغ50-35 میلی متر طول دارند،به رنگ قهوه ای  مایل به قرمز تا قهوه ای

تبره هستندو سینه آنها قهوه ای و در حاشیه زرد رنگ است .بالها در هر دو جنس نر

و ماده کاملا" رشد یافته است .

بیولوژی:

حشره بالغ با مدت یکسال یا بیشتر در شرایط محیط و 2 سال یا بیشتر در شرایط آزمایشگاه
ممکن
است زنده بمانند .افراد بالغ 7 روز بعد از اخرین پوست اندازی ،جفت گیری می کنند

و معمولا " در طی مدت 8 روز یک کپسول تخم تولید می کنند که به مدت 24 ساعت با خود

حمل نموده و سپس در یک محل امن قرار می دهند .هر ماده حدود20کپسول تخم تولید می کند

. در هر کپسول16-14 تخم وجود دارد و 12-6 هفته بعد از گذاشتن کپسول تخم ، نمف ها ظاهر

می شوند و نمف ها 13-9 بار پوست اندازی میکنند.

راههای ورود سوسری ها :

ممکن است از طریق کارتن ها و اشیاء آلوده و غیره به درون خانه ها راه یابند .وقتی به درون خانه

آمدند معمولا " در درون آشپزخانه و حمام رشد و نمو می نمایند .در طول روز در پشت قاب عکس

،تصاویر ،ساعت ،درزهای اطراف کابینت ها ، آبدارخانه ، انبار ، یخچال ، ظرفشویی و غیره مخفی می شوند.

مبارزه با سوسری:

کارتن ها،جعبه ها و غیره را قبل از ورود به اماکن مسکو نی باز بینی کنید وسوسری ها را از بین ببرید.

رعایت بهداشت از اصول اساسی مبارزه با سوسری ها می باشد

غذاها و مایعات ریخته شده را تمیز کنید

از ماندن باقی مانده غذا در ظروف سر بسته نگهداری کنید.

مسیرهای احتمالی ورود آنها مانند آبروها را با سدهای مناسب مسدود کنید

محل اتصال لوله ظرفشویی و روشویی به لوله اصلی فاضلاب را به خوبی مسدود کنید.

روی کفشو ها را با توری مناسب و دانه ریز مسدود کنید

چاهها و سپتیکهای فاضلاب نباید هیچ راه اتصالی با اماکن داخلی داشته بااهشند

برای از بین بردن سوسری آلمانی از طعمه مسموم سوسری،گرد حشره کش ،سم پاشی ابقایی زیر

نظر کارشناس مربوطه استفاده نمایید.

 


 
اصول کلی مبارزه با حشرات و جوندگان
ساعت ٥:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٧  کلمات کلیدی: حشرات ، جوندگان

اصولا سموم را به چهار دسته تقسیم می کنند که به ترتیب مصرف در بهداشت عبارتند از: سموم ارگانو کلره ‏ ، ارگانو فسفره، کارباماتها و پایروتروئیدها

الف: سموم کلره

این دسته سموم بیشتر در بهداشت مصرف داشته ولی امروزه به دلیل خاصیت ابقایی بیش از حد در طبیعت و نیز قابلیت تجمعی در بافت های چربی جانوران کمتر از آنها استفاده می شود.

سردسته این سموم سم ددت بوده که به جرات می توان گفت نقش آن در زندگی بشر به اندازه پنی سیلین بوده و با استفاده از آن توانستند ناقلین بیماری مانند : طاعون ، تیفوس ، تب زرد ، مالاریا ‏، بیماری خواب و ... را کنترل کنند.

به نظر اینجانب این سم با توجه به کم خطر بودن و خاصیت ابقایی بالا در اماکن و جاهای مناسب مثل مبارزه با مار و عقرب و رتیل و بویژه موریانه که نیاز به خصوصیات فوق دارد جزء بهترین گزینه ها خواهد بود.

سم دیگر این دسته لیندین بوده که بیشترین کاربرد آن در مورد حشرات و جوندگان خزنده و رونده مانند : عقرب ‏، رتیل ، مورچه ، موریانه کاربرد دارد.

سم لیندین به صورت ترکیب با سبوس سم اختصاصی بر علیه آبدوزدک می باشد.

ب: سموم فسفره

این سموم بیشتر در کشاورزی کاربرد داشته ولی امروزه با تغییر در فرمولاسیون برخی از این سموم مانند دیازینون و دورسبان و تبدیل آنها به سموم میکروکپسولی به نام دیاکاپ و امپایر 20 تحولی در استفاده از این سموم در بهداشت ایجاد نموده اند.

از این دسته از سموم می توان اکتیلیک ‏، دورسبان ، مالاتیون ، دیازینون و .. را نام برد که اصولا دارای سمیت بالا برای پستانداران بوده و بیشتر با غلظت 10 برابر معمول در کشاورزی در بهداشت مصرف می شوند. به عبارت دیگر غلظت پیشنهادی در بهداشت 10 برابر دوز پیشنهادی کارخانه جهت کنترل حشرات کشاورزی است.

این سموم بیشتر با غلظت 5/2% یعنی 250 سی سی در 10 لیتر آب در بهداشت مصرف می شوند.

از این دسته سموم بهتر است در مواقعیکه حشرات به سایر سموم مصرفی در بهداشت جواب نمی دهند استفاده نمود.

ج: سموم کاربامات

این دسته سموم نیز بیشتر در بهداشت مورد استفاده داشته ولی مهمترین ایرادی که برخی از این سموم دارند دیر اثر بودن تاثیر آنهاست از جمله این سموم می توان به کارباریل یا سوین  و پروپوکسور یا بایگون اشاره کرد.

از سم بایگون( مایع) بیشتر به صورت 5/2% برای مصارف بهداشتی استفاده شده و کارایی آن برای اکثر حشرات بسیار مناسب است .

از سم سوین (پودری) بیشتر به صورت پودری و یا محلول در آب برای مبارزه با حشرات و سایر بندپایان خزندن و رونده مانند : رتیل ، عقرب ، مورچه ، ملخ و ... استفاده می شود .

د: سموم پایروتروئید

امروزه بیشترین سموم مصرفی در بهداشت به دلیل کم خطر بودن آن برای انسان و سایر پستانداران از دسته سموم پایروتیروئیدی می باشد. از این دسته سموم می توان به سمومی مانند کوپکس ، آیکون ، پرمترین ، سیپرمترین ، دلتامترین  که بیشترین مورد مصرف را در کشور ما دارند،  نام برد.

در حال حاضر از آیکون یا لمبهادوسیهالوترین و دلتامترین 5% بیشتر در مبارزه با پشه ها بویژه ناقلین مالاریا و آغشته کردن پشه بندها  و مبارزه با پشه خاکی ها استفاده می شود.

روشهای کاربردی مبارزه با حشرات و جوندگان موذی

الف : مگس خانگی

مطالعات تجربی و اپیدمیولوژیک نشان داده است که این مگسها به علت عادات رشد در محیط های کثیف و تغذیه از مواد آلوده و فضولات می توانند طیف وسیعی از عوامل بیماریزا از قبیل ویروسها ، باکتریها ، پروتوزوآ و تخم نماتدها و کرمهای انگل را بطور مکانیکی و توسط پاها ، خرطوم و موهای موجود برروی بدن منتقل نمایند.

این حشره بیشتر در جاهایی که اصول بهداشت محیط رعایت نشده و در اماکنی که زباله ها را دیر به دیر دفع می کنند و یا در نزدیکی آنها دامداری ، مرغداری و یا کود حیوانی برای فضای سبز انباشته شده و یا مواد آلی در حال پوسیدن وجود داشته، فعالیت دارند

سموم مورد مصرف

بهداشت محیط بهترین روش کنترل مگس هاست و در این راستا به منظور حذف محلهای نشو نمای مگسها عملیات بهسازی و بهینه سازیمحیط، روشهای جمع آوری و از بین بردن زباله کود و کمپوست از اهمیت ویژه ای برخوردار است، پخش کردن کودها در لایه هایی کمتر از 10 سانتی متر ‏، جمع آوری و دفع بهداشتی زباله ها ، دفع بهداشتی فضولات انسانی و ... می باشد.

استفاده از حشره کشها به عنوان مکمل عملیات مبارزه در جهت ریشه کنی یا کنترل مطلوب مگس بکار می رود.

کنترل از طریق سمپاشی ابقایی:

اماکن مورد سمپاشی :

سطوح داخلی و خارجی و اطراف مناطق نگهداری دام و حیوانات ، سمپاشی مناطق جمع آوری و دفن زباله

سموم مورد استفاده در مبارزه با مگسهای بالغ

پریمفوس متیل 2-1 گرم در متر مربع ، پرمترین05/0-025/0 گرم متر مربع ، دیازینون 8/0-4/0 گرم در مترمربع سیپرمترین 1/0 – 025/0 گرم بر متر مربع ، دلتامترین 15/0 – 0075/0 گرم بر متر مربع

در هنگام استفاده از سموم ذکر شده بایستی دقت نمود که از آلودگی مواد غذایی و آب آشامیدنی با سموم خودداری شود و سمپاشی مستقیم بر روی حیوانات و یا سطوحی که ممکن است توسط آنها لیسیده شود ممنوع است به منظور مبارزه با مراحل لاروهای مگس های می توان از پودر سوین به صورت پودر پاشی محل دفن زباله و نگهداری کود و دیگر اماکن مشابه استفاده نمود . لاکن به علت امکان وجود مقاومت نسبت به حشره کش مورد اشاره در برخی از جمعیتهای مگسها می توان از حشره کشهای دیگر نظیر فنیتروتیون ، فنیتون ، مالاتیون ، پریمفوس متیل به میزان 5/2 تا 25 گرم ماده موثر در لیتر بر چسب حجم و ضخامت مواد آلی در حال پوسیدن در 28 تا 56 لیتر آب برای هر 100 متر مربع استفاده نمود.

سایر سموم مورد مصرف و جدید عبارتند از:

1-            آلفا کرون :

این سم یک نوع اختصاصی بر علیه مگس خانگی بوده که از دسته  سموم پایروتیروئیدی می باشد.

این سم به صورت پودر بوده و معمولا بایستی آن را با 400 سی سی آب مخلوط کرد و با قلم مو به سطوح و لبه های تیز وسایل مالید. ( کارایی به صورت طعمه مسموم )

تجربه شخصی نشان داد بهتر است از این سم به میزان هر بسته نیم کیلویی در 10 لیتر آب همراه با 5/0 کیلو شکر حل شده، استفاده کرد و در تمام جاهایی که مگس فعالیت دارد و بویژه بر روی لبه های اشیائ و اجناس ، سیم های برق ، طناب و وسایل آویزان سمپاشی نمود.

2- اسنیپ :

این سم نیز یک نوع اختصاصی بر علیه مگس خانگی بوده که از سته  سموم پایروتیروئیدی می باشد. به صورت گرانول بوده این سم را با چیزی مخلوط نکرده بلکه با دستگاه گرانول پاش و یا دستی آن را در جاهایی که به صورت طبیعی خیس یا مرطوب بوده و یا توسط خودمان خیس شده می پاشند.

2-            دیازینون ‏، مالاتیون ، دورسبان :

این سموم که از دسته سموم فسفره بوده به صورت محلول 5/2% (250 سی سی در 10 لیتر آب )  همراه با نیم کیلو شکر حل شده  و یا بر روی زباله ها بدون شکر استفاده کرد.

ب: پشه ها:

از آنجاییکه پشه ها دارای دگردیسی کامل بوده لذا سه مرحله از 4 مرحله زندگی خود یعنی ( تخم ،لارو و پوپ ) را در آب زندگی کرده تنها مرحله بلوغ خود را در محیط بیرون از آب زندگی کرده و تنها در این مرحله است که جنس ماده آن برای تخمگذاری نیاز به خونخواری دارد لذا مبارزه اصلی بر روی پشه ها بر روی مبارزه با مراحل لاروی می باشد که برای این کار بایستی یا با استفاده از سمومی مانند ابیت ، مواد نفتی لاروکشی کرد و یا با پرکردن لانه های لاروی ، جمع آوری و دفع زباله ها ، نخاله های ساختمانی ، جمع آوری و دفع لاستیکهای ماشین قوطی های مانند قوطی کنسرو و هر آن چیزی که در آن آب جمع شود  از جمله کارهایی است که در کاهش وفور پشه ها موثر است.

بهترین راه برای مبارزه با پشه های بالغ  البته بسته به اینکه پشه ها اندوفیل ، اگزو فیل و یا آندوفاز ویا اگزو فاژ باشند، سمپاشی ابقایی است

مهمترین سمومی که در حال حاضر بر علیه پشه های بالغ بکار می رود سم آیکون بوده که به میزان یک بسته 5/62 گرمی در 10 لیتر آب و یا سم دلتامترین به میزان یک بسته 100 گرمی در 10 لیتر آب است که به صورت سمپاشی ابقایی بر رو.ی کلیه سطوع بطور دقیق انجام می گیرد.

سوسریها:

بسته به اینکه نوع سوسری (ریز یا درشت ) باشد نوع سمپاشی فرق دارد.  سوسریها بطور کلی در اماکنی زندگی می کنند که گرم ، مرطوب ، تاریک و دارای مواد آلی در حال فساد باشند .

برای مبارزه با سوسریهای نوع آمریکایی (درشت ) بیشتر راه آبها ، سرویسهای بهداشتی ، تاسیسات ، انباری ، موتورخانه ، فاضلاب ، و هر آن چیزی که با فاضلاب سر و کار دارد بایستی به دقت سمپاشی شود.

در مورد سوسریهای آلمانی (ریز ) بایستی تاکید سمپاشی را بیشتر بر روی آشپزخانه و آبدارخانه ها انجام داد و لذا پشت و داخل کابینت ها ، پشت کلید و پریز شل ، سوراخ رول پلاگ ، زیر سینک دستشویی ، اتصال لوله ها و سیم ها ، مل ورود و خروج انواع لوله ها و .... را سمپاشی کرد.

سموم مورد استفاده:

برای سوسریهای درشت بهتر است از دسته سموم پایروتیروئیدی استفاده کرد و مقدار مصرف آنها را با توجه به توصیه کارخانه سازنده تا 5/1 برابر استفاده نمود.

برای سوسریهای ریز بهتر است در درجه اول از سموم پایروتیروئیدی و در صورت بروز مقاومت از سموم ترکیبی فسفره و پایروتیروئید به میزان 50% از مقدار دوز توصیه شده برای هر کدام از سمها استفاده کرد . برای مثال اگر قرار است که در یک پمپ 10 لیتری 250 سی سی از سم دورسبان و یا150 سی سی سم سیپرمترین به تنهایی استفاده شود مقدار 125 سی سی از سم دورسبان را با 75 سی سی سم سیپرمترین  در 10 لیتر آب مخلوط می کنند.

برای سمپاشی آشپزخانه که بطور مرتب در معرض شستشو قرار دارد بهتر است از سم اکتیلیک به میزان 500 سی سی در 10 لیتر آب استفاده کرد.

در حال حاضر علاوه بر سموم گفته شده می توان در بخشهای مثل محل زندگی مریض های آسمی ، بخش نوزادان  و ... از طعمه های مسموم که در بازار سم وجود داشته و بی بو بوده و هیچ خطری برای انسان ندارد مانند ماکس فورث استفاده کرد.

ساس ها

بطور کلی ساس ها موجودات مزاحمی بوده که از نظر انتقال بیماری دارای اهمیت نیستند . هر دو جنس نر و ماده آن در تمام مراحل نمفی و بالغ خونخوار بوده  و در شب فعالند. و چون در هنگام خونخواری بزاق ترشح کرده ایجاد تحریک و خارش شدید می کنند .

در طی روز در زمانیکه خونخواری صورت نمی گیرد نمفها و بالغین بی حرکت در محلهای تاریک و خشک مانند شکاف ها و درز لوازم چوبی منزل ، دیوارها ، سقف ها ، لابلای کفپوشهای چوبی، زیر درز کاغذ دیواری ، بین تشک و تختخواب مخفی می شوند .

ساسها هیچ بیماری را به انسان منتقل نمی کنند ولی گزش آنها ممکن است ایجاد کم خونی و آلرژی نماید که بستگی به حساسیت افراد و تعداد گزشهای وارده دارد.

نقل و انتقال : ساسها توسط اجناس دست دوم خریداری شده و یا  وسایل چوبی کرایه ای مثل میز و صندلی مجالس صورت می گیرد . یک ساس بالغ می تواند یک کلنی ساس بوجود بیاید ساسها دارای بوی خاصی هستند که نتیجه ترشح غدد موجود در بند سوم سینه آنها می باشد

روش مبارزه

اساس مبارزه با این حشرات انجام سمپاشی ابقایی در داخل اماکن بوده وبایستی عمل سمپاشی را صبح زود انجام داد

 مناطق مورد سمپاشی شامل قسمتهای مختلف تختخواب ، تشکها ، وسایل چوبی ، پشتی ها و کلیه درزها و شکافهای موجود در کف اتاق و دیوارها می باشد.

سموم مورد مصرف

گامگسان 5/0% و در صورت بروز مقاومت مالاتیون 2-1% ، دیازینون 5/0% ، دی کلرووس 5/0%  ، پریمفوس متیل به میزان 10 گرم ماده موثر در لیتر ، دلتامترین به میزان 05/0 گرم در لیتر استفاده از ترکیبات پیروتروئیدی مانند بیورزمترین Bioresmetrin ،  پرمترین  یا سیپرمترین به مقدار 2-1 گرم در لیتر به فرمولاسیون  حشره کش های فوق به دلیل تحریک این حشرات و خارج کردن آنها از محلهای اختفاء و در نتیجه تماس با حشره کش بسیار مفید خواهد بود

ملخ :

اصولا ملخها یا بومی یک منطقه بوده و یا به صورت مهاجرند . برای مبارزه با ملخهای بومی بهتر است از سمومی مانند لیندین و یا سوین را به میزان یک کیلو در 10 کیلو سبوس برنج و یاسبوس گندم و ترجیحا همراه با ملاس چغندر که به خوبی مخلوط شده باشد به صورت طعمه مسموم استفاده کرد.

در مورد ملخهای مهاجر یا بایستی به آنها کاری نداشت ، چرا که خود به خود بعد از یک یا چند روز از منطقه عبور کرده و یا با استفاده از طعمه های مسموم ذکر شده و یا در موارد حاد و بارز به صورت سمپاشی مستقیم با سموم و غلظت های ذکر شده در مورد سایر حشرات و بعضا غیظ تر مبارزه را انجام داد.

عقربها و رتیل

عقربهاو عنکبوتها (رتیل  ) ناقل بیماری نیستند ولی ممکن است در اثر نیش زدن به انسان و سمومی که به بدن تزریق می نمایند باعث ناراحتی های شدید و جدی و گاها مرگ شوند.

عقربها

عقربها جانورانی شب فعال بوده که در هنگام روز در زیر سنگها ، کلوخ ، بقایای انباشته شده گیاهان ، لابه لای شکاف دیوارها و در گونه های حفار عقرب در سوراخهایی که در زمین کنده می شود استراحت می نمایند . سمیت عقربها به اندازه و رنگ آنها بستگی ندارد و بعضی از عقربهای بزرگ بدون خطر بوده در حالی که گزش انواعی از عقربها که از جثه کوچکتری برخوردار می باشد که به علت وجود فاکتورهای سمی خطرناک می تواند مرگ آخرین باشد. خطرناکترین عقرب ایران یک عقرب زرد رنگ با طول 7 سانتی متر با نام محلی گادیم می باشد.

روشهای مبارزه

 استفاده از حشره کشها باید در داخل اماکن و محلهایی که عقرب ها تمایلی به ورود یا مخفی شدن دارند مانند زیر وسایل منزل ، زیر زمینها ، زیر شیروانی ، کنار اتاقها، داخل کمدها انجام گیرد و در فضای باز خارج از منازل باید حشره کشهایی را در قسمتهایی بکار برد که ساختمان با خاک تماس دارد از جمله این مناطق می توان به پی و پایه ساختمان ، ستونها و راهروها و ایوانها و رواقها اشاره کرد ارتفاع سمپاشی در این مناطق تا 60 سانتی متر از سطع زمین می باشد و سمپاشی توده های سنگ و چوب و الوار انباشته شده در اطراف ساختمان نیز ضروری است.

حشره کشهای مورد استفاده

مالاتیون بی بو به میزان 50 گرم ماده موثر در لیتر

لیندین به میزان 5 گرم ماده موثر در لیتر

پروپوکسور به میزان 20 گرم در لیتر به تنهایی یا به همراه دیکلرووس به میزان 5 گرم در لیتر استفاده نمود.

  رتیلها یا عنکبوتهای سمی

تمام عنکبوتها که در لفظ عامه به رتیل شناخته شده اند دارای سم می باشند ، لاکن فقط تعداد محدودی از آنها برای انسان خطرناک هستند .عنکبوتهای بیوه سیاه و قهو های از جنس لاترودکتوس ، عنکبوتهای نسبتا کوچکی هستند که برای انسان بسیار خطرناک تر از عنکبوتهای بزرگ به ظاهر خطرناک به نام تارانتولا می باشد.

روشهای مبارزه

سمپاشی عنکبوتها و توده های تخم و تارهای آنها با حشره کشها بهترین روش برای مبارزه است در این راستا باید دیوارها ، زوایای اماکن ، شکافها ، فضاهای زیر لوازم منزل منزل و توده های آشغال و مواد زائد و تودهای چوپ و الوار و سایر مواد زائد را سمپاشی کرد.

احتیاط:

در مواقعی که سمپاشی در سقف اتاقها و اماکن انجام می شود که باید دقت نمود که عنکبوتها خصوصا بیوه های سیاه ممکن است تحریک شده و از بالا به پایین افتاده و موجبات گزش فرد را فراهم نمایند.

این دو موجود که از دسته موجودات کلیسر دار بوده خود شکارچی بسیاری از حشرات و موجودات کوچک دیگر بوده ولی در این بین رتیل به دلیل نداشتن غده سمی و نیز زائده ای برای تزریق سم خطری ندارد لذا دارای اهمیتی از نظر پزشکی نیست . عقربها به دلیل داشتن نیش های خطرناک و سمی دارای اهمیت می باشند که در این حال خطرناکترین عقربها نوع زرد با دمی باریک و دراز شبیه دم گاو با پدیپالپای برجسته و نیش کوتاه می باشد که سم آن نوروتوکسیک می باشد.

برای مبارزه با این موجودات ضمن انجام آموزش به پرسنل در معرض خطر ، انجام ملاحظات احتیاطی مثل بازرسی کفش و لباس در آماکن آلوده ، ایجاد یک کمربند آبی (در صورت مقدور بودن ) در اطراف چادر یا محل سکونت ایجاد کرده  و یا با نگهداری و پرورش چند مرغ و خروس آنها را کنترل نمود.

سموم مورد استفاده:

برای سمپاشی بر علیه عقرب به ویژه در اماکن نزدیک به محل سکونت افراد بایستی عملیات سمپاشی در ابتدای صبح انجام داد تا در اثر تحریک عقربها توسط سم افراد در معرض گزش آن قرار نگیرند.

سموم مورد استفاده عبارتند از : دیازینون به میزان 10 گرم در لیتر ، لیندین به میزان 5 گرم در لیتر ، مالاتیون به میزان 30 گرم در لیتر ، بندیوکارپ به میزان 4/2 تا 8/4 گرم در لیتر  و سموم پایروئروئیدی و یا سمومی که دارای خاصیت ابقایی بالا و نیز خاصیت تاثیر تدخینی دارند طبق دوزهای اعلام شده  استفاده نمود.

جوندگان:

اصولا ما با سه نوع جونده مواجهه خواهیم بود:  1- موشهای خانگی 2- رتها  3- موشهای صحرایی

1-             موش خانگی Mus musculus : موشی است با دم دراز و چشمهای درشت و لاله گوش نسبتا بزرگ که در سوراخها و شکافهای موجود در خانه ها لانه گزیده و در اماکن انسانی زیاد دیده می شود.

2-             موش کشتی یا موش بام Rattus rattus   :موش سقف یا موش سیاه و قهوه ای نیز معروف است موشی است با جثه نسبتا بزرگ و کشیده که طول دم آن از مجموع سر و تنه حیوان بزرگتر است پوزه این موشها نسبتا باریک می باشد و گوش ها بلند است.

3-             موش نروژی یا موش فاضلاب  Rattus norvejicus  یا موش فاضلاب موشی است با جثه نسبتا بزرگ که طول دم آن از مجموع سر و بدن حیئان کوتاهتر است ، پوزه این حیوان پهن و گوشها نسبتا ضخیم و کوتاه است .

روشهای مبارزه با موش ها

الف : روش حفاظت مکانیکی Mechanical proofing

حفاظت مکانیکی به اعمالی اطلاق می شود که موشها را از رسیدن به غذا و پناهگاه و آب در ساختمان ، انبارها و سایر اماکن باز می دارد.

1-             حذف غذا : پس مانده های  مواد غذایی موجود در زباله ها بزرگترین منبع غذایی برای موشهای شهری یا اهلی می باشند لذا بایستی بطور بهداشتی جمع آوری وحمل و دفع شود .

2-             حذف آب : موشها در صورت عدم دسترسی به آب در کمتر از 4-3 روز از بین می روندلذا بایستی در داخل ساختمان لازم است سوراخهای فاضلاب را با کفشوی مناسب وشاند و از چکه کردن شیرهای آب و قرار دادن ظروف آب در زیر آنها خودداری نمود.

ب: حذف پناهگاه ها Rodent proofing

تعدادی از جوندگان نظیر موش خانگی ، موش نروژی ، موش سقف  تمایلی به داخل شدن به اماکن انسانی دارند لذا ساختمانها باید به طریقی ساخته شود که از ورود آنها جلوگیری به عمل آید و در آب کانالهای فاضلاب به خصوص شب هنگام کاملا بسته باشد.

ج : تله گذاری : در محلهایی که امکان جمع آوری لاشه موشهای مرده امکان پذیر نیست و امکان ایجاد بوی تعفن وجود دارد با توجه به اینکه موشها معمولا راهایی را برای عبور و مرور استفاده می کنند که کنار دیوار یا کنار پناهگاه آنها باشد تله ها را بایستی بر اساس این رفتار موشها در محل رفت و امد آنها قرار داد علاوه بر تله های مکانیکی اخیرا استفاده از تله های چسبان نیز متداول شده است این تله ها به صورت صفحات آغشته به چسب مخصوص هستند که قادر است موشها را نگه دارد و بهتر است روی این صفحات طعمه برای جلب حیوان قرار گیرد همچنین برای محافظت سطوح کوچک یا محلهایی به شدت باید از دسترسی موشها در امان باشد می توان از حصار الکتریکی استفاده نمود.

مبارزه  شیمیایی:در راستای مبارزه شیمایی با موشها از مواد فوق استفاده می شود .

الف : دور کننده ها

این مواد موجب دور شدن موشها ازمحل های خاصی نظیر جعبه محصولات کشاورزی و بسته های مختلف و سیم های برق می شود . از جمله این مواد می توان تیرام و سیکلو هگزاهید اشاره کرد .

ب : سموم موش کش

 1- مواد تدخینیی : این مواد در کشتی ها ، ها÷یماها ، انبارها و سایر اماکنی که امکان مسدود نمودن کامل آنها وجود دارد جهت از بین بردن موش ها استفاده می شوند . از جمله این مواد می توان به گاز متیل بروماید دی اکسید گوگرد ، فسفید هیدروژن ، دی اکسید کربن اشاره کرد .

2- طعمه گذاری :

 متداول ترین مبارزه با موش ها در اماکن استفاده از سموم است که طی آن مواد خوراکی مورد علاقه این حیوان را به سموم مختلف آغشته می کند . برای طعمه گذاری در اماکن مسکونی بهتر است که از جعبه یا لوله های مقوایی ، یا قطعات لوله های پلیکا استفاده نمود تا ضمن محافظت از سم منع از پراکنده شدن آن در مکان شده و نیز قابل جمع آوری باشد . ونیز موجب تحریک حس کنجکاوی حیوان شود .

نکته مهم اینکه قبل از مبارزه با جوندگان و یا حین مبارزه با آنها حتما بایستی مبارزه با حشرات هم صورت بگیرد چرا که با از بین بردن جوندگان حشراتی که بر روی جوندگان زندگی کرده سراغ میزبانهای جدید از جمله انسان رفته و ممکن است باعث انتقال برخی از بیماریهای خطرناک به انسان شوند.

برای مبارزه با جوندگان یا از سموم حاد مانند فسفر دوزنگ و یا از سموم آنتی کواگولانت ها (شامل وارفارین ، کوما تترالیل(راکومین ) ، برودی فاگوم (کلرات ) ، برومادیولون (لانیرات )) استفاده می شود.

بهتر است برای مبارزه با جوندگان حتی المقدور از سموم حاد استفاده نشود چرا که برای انسان و سایر پستانداران بسیار خطرناک می باشد. مع الوصف از این سموم در مواقع اضطراری و برای مبارزه ضربتی بر علیه جوندگان می توان استفاده کرد. بهتر است این سموم را با انجام ملاحظات احتیاطی و رعایت بهداشت شخصا تهیه کرد.

طرز تهیه سم فسفر دوزنگ

ابتدا مقدار مورد نظر از گندم ، ذرت ، برنج   مثلا 1 کیلو را با 50 سی سی روغن مایع مخلوط کرده خوب به هم زده و بعد مقدار 50 گرم فسفر دوزنگ را با آن مخلوط کرده مجددا به خوبی بهم زده و بعد به مقدار یک قاشق مربا خوری در محلهای رفت و آمد جوندگان ، که معمولا جاهای پنهان است قرار داده می شود. در جاهایی که محیط خشک بوده و آب کمتر در دسترس قرار دارد بهتر است از مواد غذایی مانند خیار ، هویچ ، سیب زمینی به میزان هر کیلو ماده غذایی که خرد شده باشد با 50 گرم فسفر دوزنگ مخلوط کرده و در سوراخهای جوندگان قرار داده می شود.

سموم آنتی کواگولانت که جزء سموم تاخیری بوده بیشتر به صورت آماده شده در بازار به دو صورت گرانول و پلیت موجود می باشد. از سموم پلیتی بیشتر در جاهای با رطوبت بالا ، مثل راه فاضلابها استفاده می شود و از گرانولها در سایر نقاط استفاده می شود.

برای مبارزه با موش خانگی بویژه در ادارات ، مهدکودک ها و آشپزخانه ها می توان از چسب ضد موش هم استفاده کرد به همین منظور می توان چسب موش را به صورت لایه ای بر روی ورقی فلزی و یا کاشی و سرامیک مالیده و در کنار دیوار و در مسیر حرکت موشها قرار داد . این چسبها موش را زنده گرفته و لذا بایستی آنها را با همان وسیله در زیر خاک مدفون کرد.

نکته قابل ذکر اینکه هرگز نباید آنها را آتش زد چراکه ممکن است در حین آتش گرفتن از چسب جدا شده ، فرار کرده و باعث آتش سوزی شوند.

آفات انباری

 در انبارهای مواد غذایی علاوه بر جوندگان ممکن است حشرات مختلفی مانند انواع سوسکها ( نه سوسریها ) شپشک ها و ... وجود دارد که برای مبارزه و کنترل آنها علاوه بر استفاده از سموم بایستی رعایت مسایل بهداشتی و انبار داری را هم نمود.

مواد غذایی حداقل بر روی پایه هایی به ارتفاع 20 سانتی متر قرار گیرند ، بین موادغذایی راهروهایی برای رفت و آمد و کنترل مواد غذایی وجود داشته باشد. انبار بایستی دارای سیستم تهویه مناسب ، نور مناسب بویژه نور خورشید باشند.

برای مبارزه با آفات انباری بایستی از سموم تدخینی مانند فسفید آلومنیوم ، و سموم مشابه استفاده کرد.

میزان محاسبه برای هر متر مکعب فضا یک قرص خواهد بود . 


 
فهرست سموم مجاز کشور جهت مبارزه با آفات خانگی
ساعت ٤:٤٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٧  کلمات کلیدی: سموم

فهرست سموم مجاز کشور جهت مبارزه با آفات خانگی

ردیف

نام عمومی

کلاس

گروه

فرمولاسیون

نام تجاری

موارد مصرف

پادزهر

تاریخ ثبت

Acute oral

for Rat mg/Kg

ملاحظات

1

آلترین

Aricthrin

حشره کش

پایروتروئید

Ec25%1

TB%15

Pynamin

حشره کش خانگی

درمان علائمی صورت می‌گیرد

1/1/47

585

-

2

بندیو کارب

Bendiocarb

حشره کش

متیل کاربامات

Wp%802

فایکام

حشره کش خانگی

سولفات آتروپین

14/12/53

40156

کاهش کولین استرار

3

بیو آلترین

Bio allethrin

حشره کش

پایروتروئید

L%0/223

بیوآلترین

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

2/8/55

3/5/51

1042

-

4

بیورسمترین

Biores methrin

حشره کش

پایروتروئید

L%o1

-

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

30/5/51

2/8/55

7070

-

5

پرمترین

Per methrin

حشره کش

پایروتروئید

Wp%25  %o/5

کوپکس

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

11/6/58

4304000

-

6

پروپکسور

Propoxur

حشره کش

کاربامات

EC %25 Spray %2%1

بایگون

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

1/10/47

50

کاهش کولین استرار.

7

پیرترین

Pyrethrin

حشره کش

پایروتروئید

 

EC%25

L%25

پیرتروم آلفادکس:

Alfadex

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

1/10/47

1030

دارای 6 ایزومر

8

تترامترین

Tetramethrin

حشره کش

پایروتروئید

 

 

-

نئوپای نامین

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

1/10/47

2/2/50

5000

-

9

سایفلوترین

Cyfluthrin

حشره کش

پایروتروئید

Wp%10

سولفاک

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

25/8/71

20/12/75

 

500

دارای داوم زیاد

10

برودیفاکوم

Brodifacom

موش کش

آنتی کوآگولانت

B%o/oo5

کلرات

موش کش

ویتامین K1

3/12/62

 

3/.

منهدم کننده ویتامین K1  واکس پلاک و پلیت

11

برومادیالون

Bromadialone

موش کش

آنتی کوآگولانت

B%o/oo5

لانیرات

موش کش

ویتامین K1

29/2/76

تمدید سه سال

125/1

طعمه این سم برای جوندگان لذیذ است .

12

آلترین

Aricthrin

حشره کش

پاپروتروئید

EC%251

TB%25

Pynamin

حشره کش خانگی

درمان علائمی صورت می‌گیرد

1/1/47

585

-

13

بند یوکارب

Bendiocarb

حشره کش

متیل کاربامات

WP%802

فایکام

حشره کش خانگی

سولفات آتروپین

14/12/53

40156

کاهش کولین استرار خون.

14

بیو آلترین

Bio

cllethrin

حشره کش

پاپروتروئید

L%223

بیوآلترین

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

2/8/55

3/5/51

1042

-

15

 بیورسمترین

Biores

methrin

حشره کش

پاپروتروئید

L%1

-

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

30/5/51

2/8/55

7070

-

16

 پرمترین

Per methrin

حشره کش

پاپروتروئید

ٌWe%25, %5

کوپکس

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

11/6/58

4304000

-

17

پروپکسور

propoxur

حشره کش

کاربامات

ٍ‍EC%25 spray

%2 %1

بایگون

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

1/10/47

50

کاهش کولین استرار

18

 فنوترین  

حشره کش

پاپروتروئید

 

Pynamin

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

-

 

 

19

فنیتون

حشره کش

پاپروتروئید

Wp%10

فایکام

حشره کش خانگی

پادزهر اختصاصی ندارد

-

 

 

20

سایفنوترین

حشره کش

پاپروتروئید

B%o/oo5

بیوآلترین

حشره کش خانگی

-

-

 

 

EC1  مایع امولسیون شونده               WP1 پودر با قابلیت تر شوندگی                     L3 مایع               B1 طعمه                         O5 پودر

 


 
مدیریت تلفیقی مبارزه با آفات (Integrated Pests Management)
ساعت ٤:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٦  کلمات کلیدی:

1-    مدیریت تلفیقی مبارزه با آفات یا IPM چیست؟

 IPM ،فرآیندی است برای اتخاذ تصمیمی که به شما کمک می کند تا به هنگام نیاز به سرکوبی حشرات، زمان و مکان آن را تعیین نماید. این فرایند به شما کمک می کند تا راهکار مناسبی را در برابر حملات آفات به کلکسیون شما بکار بگیرید.

IPM را می توان به شکل خاص یک محل و یا قابل تطابق بودن برای هر موزه بکار برد. IPM ساختاری را فراهم می آورد تا یک تصمیمی درست و جواب دهنده را برای مبارزه با آفات اتخاذ نماییم. IPM ذر موزه دو هدف دارد:

 

1-    حفظ موزه و مجموعه های موجود در آن از آفات

2-    کاهش استفاده از آفت کش ها در کلکسیونها

 

2- چرا باید از IPM استفاده کرد؟

آفت کشها خطرات بهداشتی فراوانی را به پرسنل و کارمندان وارد می سازند. استفاده غیر مستقیم و تماس با حشره کش ها می تواند منجر به عوارض شدیدی چون آبریزش بینی، تهوع و اختلال در تنفس گردد. همچنین تماس با آفت کشها می تواند عوارض مزمنی چون حملات، تحریکات چشم وپوست و افت و نقص در حافظه گردد.

بسیاری از آفت کشها سرطانزا یا مستعد کننده برای ابتلاء به سرطان بوده و یا ناقص کننده جنین در تنیان می باشند. برای حفظ خود، فرزندان، بازدیدکنندگان و محققان استفاده از آفت کشها باید با ذقت فراوان و طبق دستورالعمل موجود در برچسب سم انجام شود. یادداشت های ریاست جمهوری تمام آژانسهای فدرال را برای تطابق IPM در سیاست های مدیریتی، راهنمایی می نماید. این یادداشتها و نقل قول ها از بخش داخلی (DOI) و سیاستهای NPS (National Park Service) روی IPM در بخش ضمیمه A آورده شده است. NPS-77 و منابع طبیعی مدیریت راهبرد، رهنمودهایی را در جهت استفاده از آفت کشها در NPS فراهم آورده است.

 

3- آفت کشها چه خساراتی را به اجزاء موزه می زنند؟

آفت کشها می توانند خسارات زیر را وارد نمایند:

·        فرسایش فلزاتی مثل آهن، برنج، و سایر فلزات رنگ روشن

·        اضمحلال پروتئین نظیر خز، پر، چرم، پشم و موی اسب

·        زوال و نابودی کاغذ

·        چروکی، سخت شدن و نرم شدن پلاستیک

·        تغیر رنگ در رنگها و رنگدانه ها

·        لک برداشتن سطوح و تماس با بخارات

 

موزه ها سالهاست که به شکل روتین و معمول از آفت کشها در کلکسیون خود استفاده می کنند. بسیاری از این سموم ضایعاتی را روی سطوح به جا می گذارند. مدارک مربوط به کلکسیون را به منظور ثبت استفاده های قبلی از سموم بررسی نمایید. ذر هر حال باید توجه داشت که مصرف کنندگان سموم معمولا موارد استفاده از آفت کشها را گزارش نمی کنند. همواره مطمئن باشید که هنگام دست زدن یه اشیاء احتیاط کامل را رعایت می کنید.

معمولا انواع مختلفی از آفت کشها در کلکسیون موزه ها استفاده می شود. هیچیک از این آفت کشها در حال حاضر برای استفاده توصیه نمی شود. آفت کشهایی که به شکل رایج در موزه استفاده می شوند شامل:

·        آرسنیک (Conserve O Gram 3/2)

·        کلرید جیوه

·        تیمول

·        د.د.ت

·        اکسید اتیلن (Conserve O Gram 2/2)

·        دیکلرووس (DDVP, Vapona) (Conserve O Gram 2/4)

·        نفتالن

·        پارادیکلروبنزن (PDB)

 

4- اجزای برنامه IPM چیست؟

هر یک از اجزاء IPM در حال توسعه بوده و همگی به شکل فرایندی چرخشی در طبیعت می باشد.برای انجام موثر برنامه IPM می باید:

·        ایجاد توافق بواسطه کار با سایر پرسنل در پارک، چرا که IPM برای موثر واقع بودن نیاز به هماهنگ بودن دارد.

·        شناسایی آفاتی که منجر به خسارت در کلکسیون می گردند

·    مرور برنامه های سیاست NPS برای درک و شناخت چگونگی کار IPM و مسئولیت پذیری افراد هنگام استفاده از ترکیبات شیمیایی

·    ایجاد حق تقدم برای تمرکز بر روی وظایف یک مدل سازماندهی شده. بطور مثال تنظیم یک برنامه کنترل و پایش در منطقه ای از کلکسیون که شامل نمونه های حساس اولیه گیاهی می باشد.

·    فراهم ساختن عملکردی آستانه ای و آغازگر. تغییر عادات در آفات، رسیدگی صحیح به امور داخلی و استفاده از روشهای غیر شیمییایی مثل فریز کردن و اکسیژن زدایی در محیط.

 

در صورت نیاز آفت کش شیمیایی را که برای استفاده مساعد و مناسب می باشد را جستجو و پیدا کنید. مبارزه بایستی زمانیکه آفت پیدا و شناسایی شده ، انجام شود. همواره می بایست برای استفاده از هر آفت کشی در پارکها از هماهنگ کننده های محلی IPM کسب رضایت نمود.

·        با ارزشیابی نتایج از کار کردن استراتژی برنامه خود مطمئن شوید.

·        امور مبارزه و کنترل را به درستی مستند سازید

 

E- کنترل وتنطیم نمودن (Monitoring)

1- چرا باید آفات و محیط را کنترل کرد؟

می توان کنترل محیط و آفات را با انواع مختلفی از اطلاعات انجام داد. کنترل آفات به شما:

-        اطلاعات مهم و پایه را درباره حشراتی که در کلکسیون شما وجود دارد می دهد

-        اینکه چطور آفات وارد موزه شده اند

-        آفات درکجای موزه مستقرند

-        چه تعداد  آفات در موزه وجود دارند

-        آیا استراتژی کنترل بکارگرفته شده کار می کند

کنترل محیط به شما:

-        اطلاعات مهم و پایه را در مورد محیط موزه می دهد.

-        شرایطی را که فعالیت آفات را حمایت می نماید.

-        و اینکه آیا عملکرد ما شرایط محیطی را تغییر خواهد داد

 

بکارگیری توام این دو نوع اطلاعات می تواند به ما در تعیین استراتژی مناسب جهت حذف و نابودی آفاتی که در آینده ممکن است به کلکسیون دسترسی یابند، کمک خواهد کرد. همچنین  "کنترل کردن" در ارزشیابی میزان تاثیر گذاری هر عملکردی که به کار می برید، کمک خواهد کرد و اطلاعاتی را پیرامون محیط هایی که یک حمله (Infestation) را حمایت می کند، فراهم می آورد. می توانید برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه "کنترل کردن" به بخش 4 مرا جعه کنید.

2- چطور می توان فهمید که کجا رامی بایست کنترل کرد؟

با توسعه استراتژی کنترل همواره باید در مورد منابعی که می خواهید آنها را حفظ کنید و همچنین انواع آفاتی که به منابع شما صدمه خواهند زد، بیندیشید. برای مثال انتظارمی رود آفاتی که از موادپروتئینی تغذیه می نمایند افزایش یابد چرا که ممکن است ما با از بین رفتن منسوجات پشمی مواجه شده باشیم. کلکسیونهایی وجود دارند که قدمت تارخی داشته و به شکل ضعیفی پایه ساختمان در برابر رطوبت آب بنذی و غیر قابل نفوذ نشده است. فکر کنید که چه آفاتی ممکن است به کلکسیون شما جلب شوند ویا به آفاتی که شرایط محیطی حاکم بر ساختمان از آنها حمایت خواهد کرد. به این ترتیب می توان با کمک گرفتن از استراتژی کنترل نوع آفاتی را که وجود دارند را تعیین نمایید. برای توسعه سراسری استراتژی کنترل به منظور شناسایی آفات موجود در کلکسیون با هماهنگ کننده های IPM  در اماکن و پارک ها، همکاری نمایید.

 

3-    صدمات ناشی از آفات شبیه به چیست؟

آفات مختلف صدمات مختلفی نیز می زنند. نشانه های وجود آفات شامل:

·        حفرات

·        علائم جویدگی

·        از دست رفتن مو

·        شبکه شبکه شدن

·        ریختگی پوست

·        خراشیدگی سطحی

·        فراس (ضایعات ناشی از فعالیت حشرات که به شکل پودری نرم است)

·        گلوله های مدفوع

 

معمولا کنترل به تکنیک های متعددی وابسته می باشد.

 

4-    چطور باید افات را کنترل کرد؟

·    با بررسی معمولی و روتین اشیاء: به صورت چشمی و با بازدید کلکسیون پوسته های لاروی به جا مانده، حفره های موجود در بافت، وجود توده هایی از مواد خراشیده شده پودری و ریزش مو در اطراف و زیر مصنوعات را ببینید. حداقل هر 6 ماه یکبار نمونه سنجی کنید. نمونه های آسیب پذیر مثل نمونه های بیولوژیکی را بیشتر چک کنید و نمونه های نربوط به قوم شناسی را بیشتر کنترل نمایید.

·    ساختمان راب ه شکل روتین بازدید کنید: همواره می بایست ساختمان را به شکل روزانه بازدید نمود تا هر گونه علانتی را که ممکن است نشانه ای از ورود آفات به کلکسیون باشد بیابید.  با دقت فراوان چهار چوب درب و لبه پنجره ها را چک کنید.

·    تله گذاری: آفاتی را که در سراسر ساختمان در حرکتندرا شناسایی نمایید. استفاده از تله می تواند مشکل مناطقی را که آفات وارد آن شده اند یا جایی را که درکلکسیون مورد حمله قرار داده اند را به زیر صفر می رساند.

·    مدرک و مستند سازی: برنامه های تله گذاری و کنترل را با دقت فراوان مستند کنید. بطوریکه بتوانید گزارش کاملی از مشکلات را داشته باشید و تمام مدت آن را ارزیابی نمایید.

Conserve O grams 7/3 را که برای کنترل حشرات آفت با تله های چسبناک است را برای کسب اطلاعات بیشتر درباره استفاده از برنامه های کنترل، بکار بگیرید.

 

5-    چه نوع از تله ها را می بایست استفاده کرد؟

به طور کلی سه نوع کلی از تله ها برای حشرات وجود دارد. می توان آنها را به شکل ترکیبی و با هم نیز بکاربرد. سعی کنیذ بفهمید که چه نوع تله ای برای یک محل ویژه مناسبتر است و ببینید که نوع مشکل شما چیست.

·    تله های چسبناک دارای پایه ای چسبناک بوده و برای جمع آوری ساس ها مناسب می باشد. آنها را گاها سوسری متل می شناسند که بدنی گنبدی شکل  دارند. این تله که بوسیله طیف وسیعی از کارخانجات ساخته می شود به راحتی قابل دسترس می باشد. به منشئر اهداف کلی شکل خیمه مانند آنها برای اینکار بسیار مناسب می باشد. آنها را به طور منظم تعویض نمایید. Conserve O grams 7/3 و NPS اظلاعات مفیدی را درباره ابزارهای آموزشی تهیه تله های چسبناک در اختیار شما قرار خواهد داد.

·    تله های فرمونی به شکل تله های چسبناک بوده و معمولا شامل فرمونی مربوط به یک گونه خاص می باشد. این تله ها معمولا برای بیدهای لباس، قاب بالان داروخانه و سوسری آلمانی قابل استفاده می باشند آنها به شکل گسترده ای در حال توسعه می باشند. Conserve O grams 7/3 را ببینید.

·    تله های نورانی بیشتر برای تعیین و کنترل حشرات پرواز کننده مفید می باشد. آنها با ساطع کردن نور اشعه ماوراء بنفش حشرات دو بال به ویژه مگس و شب پره ها را به خود جذب می کنند. حشرات جذب نور شده، بوسیله یک قطعه چسبناک یا یک کیسه به دام می افتند. پنجره ها همواره می تواند به عنوان یک تله نورانی غیرفعال عمل نمایند بنابراین لبه پنجره ها را با دقت کنترل نمایید.

 

6-    چطور باید یک برنامه تله گذاری را پایه گذاری کرد؟

مرحله 1- ابتدا طرح یا نقشه ای را روی کف منطقه ای که می خواهید در آن تله گذاری کنید بکشید. روی آن محل درها، پنجره ها، منابع آبی و گرمایشی و ابگذرها را نشان دهید. همجنین مبلمان اطاق و در موزه نیز محل های نمایش و کابینت ها و بخش های ذخیره سازی را نشان دهید.

مرحله 2- در بالای تله ها برای شناسایی سریع کد بدهید

مرحله3- محل تله ها را در سراسر منطقه کنترل کنید. به خاطر داشته باشید که حشرات و آفات بیشتر جاهای تاریک، گرم و مرطوب را دوست دارند. جای این تله ها ممکن است در مقابل دیوار باشد که آفات تمایل زیادی به حرکت در امتداد آن دارند. مناطقی را که احتمالا می توان حشرات آفات را در آنجا یافت عبارتند از:

·        امتدادحاشیه دیوارها

·        گوشه ها

·        نزدیک درها

·        نزدیک پنجره ها و سایر منابع نوری

·        زیر مبلمان